अन्त्यहीन सुरुवात

ईर्ष्या

2012-01-06T22:47:00.000-08:00

हेर्दा हेर्दै-
सिङ्गो कविता टुक्र्याएर हरफ
हरफ टुक्र्याएर सब्द
सब्द टुक्र्याएर अक्षर
र अक्षर पनि टुक्र्याएर
हिज्जे मात्र बनाइ दियौ |

केटाकेटी झैँ
ख्यालै नगरी केही कुराको
खेलाएर जथाभावी
हिज्जेका स-साना टुक्राहरू पनि
फेरि जोडेर कहिले बनाउन नमिल्ने गरी
तिमीले बिगारी दियौ
मेरो कविता !

मेरो कवितामा-
कति राम्रा राम्रा विम्वहरू थिए
कति राम्रा राम्रा अलंकारहरू थिए
कति राम्रा राम्रा मिथकहरू थिए
मेरो कवितामा-
कति मिठो भाव थियो
कति तिखो बिचार थियो
र कति राम्रो लय थियो |

मेरो कविता सुनेर,
मान्छेहरूले ताली पड्काएका थिए
बधाई र शुभकामना दिएका थिए
मान्छेहरू मेरो कवितामा
धेरै नै रमाएका थिए |

मेरो कविताको बारेमा
चोक चोकमा
मान्छेहरुले बहस गरेका थिए
पत्र पत्रिकामा
प्रतिक्रिया दिएका थिए
बास्तवमा मेरो कविता
पत्यारै गर्न नमिल्ने
तिमी झैँ
सुन्दर थियो |

तर तिमीले
एकचोटी पनि नपढी कन
जिस्किन्दा जिस्किंदै मसँग
मेरै अगाडि
मैलाई एक सब्द नसोधी
बिगारी दियौ
मेरो कविता |

अदृश्य कुरा

2011-12-28T17:36:00.000-08:00

म देखेर नसकिने
सपना हुँ मान्छेको
म बुझेर नसकिने
भावना हुँ मान्छेको
कसले सक्छ र पुरा गर्न सबै कुरा
म अनन्त अपुरा
चाहना हुँ मान्छेको |

म कोपिला पनि होइन
म फूल पनि होइन
म झर्न लागेको
या झरिसकेको
अर्थात् झरेर भुईंमा कुहिएको
फूलको कुनै अबस्था पनि होइन |

तिमीले मलाई फूलसँग तुलना गर्यौ
एक दिन चित्त बुझेन तिमीलाई
र फेरी काँडासँग तुलना गर्यौ |
म फूल पनि होइन
काँडा पनि होइन
वास्तबमा -
म विश्वासै गर्न नसकिने
मन हुँ मान्छेको
म भरोसै गर्न नमिल्ने
जीवन हुँ मान्छेको |

पान्डोराको बाकस

2011-11-15T10:40:00.000-08:00

पान्डोराको कथा ग्रिकको मनपर्ने कथा मध्येमा पर्छ | ऊनिहरूले कसरी विभिन्न समस्या,दु:ख,झन्झट,तनाब र आसा पृथ्वीमा आयो भन्ने कुरा यो कथाले बताउँछ भन्ने ठाने | साथ साथै उनीहरूले पान्डोराबाट पनि एउटा पाठ सिके |

पान्डोरा एउटी सुन्दर केटी थिई | ईश्वरहरूका राजा जुपिटरले उनलाई एपिमिथियस कहाँ पठाए | एपिमिथियस प्रमिथसको भाइ थियो | जुपिटारले प्रमिथसलाई स्वर्गबाट आगो चोरेर पृथ्वीमा मान्छेलाई दिएकोमा दण्डित गरेका थिए | अब जुपिटरको योजना अरु मान्छेलाई पनि सजाय दिनु थियो | के उनीहरूले प्रमिथसको उपहार लिएका थिएनन् त ?

प्रमिथसले जुपिटरलाई बिश्वास गरेनन् | उनले आफ्नो भाइ एपिमिथियसलाई जुपिटारसँग होसियार हुन र त्यो केटीलाई बिश्वास नगर्न चेतावनी दिएका थिए | तर प्राय: एपिमिथियस एक्लै रहने गर्थ्यो र उसले यो कुरालाई सुन्दै सुनेन |

पहिलो पटक पन्डोराले एपिमिथियसको घरमा एउटा ठूलो बाकस देखी | उसले पहिलो चोटी नै एपिमिथियसलाई त्यो बाकसमा के छ भनेर सोधी |

उसले जवाफ दियो -"मेरी प्रिय पान्डोरा", "त्यो गोप्य कुरा हो | यस बिषयमा मलाई केही नसोध | यो बाकस कसैले मलाई यहाँ सुरक्षित राखिदिन भनेर छोडेको हो | मलाई यसभित्र के छ भन्ने कुरा थाहा छैन | "

पान्डोराले सोधी - तर यो कसले तिमीलाई दियो त ?

"त्यो पनि गोप्यो कुरा हो"- एपिमिथियस भन्यो |

"मलाई गोप्य मन पर्दैन "- पान्डोराले भनी | यो पुरानो बकास यहाँ न भैदिएको भए पनि हुने !

उसले भन्यो - पान्डोरा यता आऊ | यस बिषयमा नसोच प्रिय ! म तिमी बेखुसी भएको देख्न चाहँदिन |

तर पान्डोराले त्यो अनौठो बाकसलाई भुल्न सकिन | हरेक दिन उसले त्यो बकासलाई सम्झेकै हुन्थी |

-कहाँबाट त्यो बाकस आयो ? यसभित्र के हुन सक्छ ? उसले यो भनिनै रही |

" सँधै बाकसकै मात्र कुरा !" अन्तमा: एपिमिथियसले भन्यो | कहिले कहीं त अरुनै कुरा गर्ने प्रयास गरेको भए पनि त हुन्थो ! हिंड कतै डुल्न जाऊँ |

म कतै पनि डुल्न जान्न | यो बाकसमा के छ तिमीले मलाई भन्नै पर्छ | पान्डोराले जिद्दी गरी |

मैले तिमीलाई पचास चोटी भनि सकें कि यो बाकसमा के छ भन्ने मलाई थाहा छैन | मलाई नै थाहा छैन भने म तिमीलाई कसरी भन्न सक्छु ? ऊ केही रिसाएको थियो |

उसो भए ठिक छ तर कम्तिमा यो कसरी यहाँ आयो भन्ने कुरा त भन्न सक्छौ नि ! पन्डोराले थपी |

ओ, ठीक छ | यो ढोकामा छोडिएको थियो | तिमी आउनु भन्दा ठीक अगाडि अनौठो कोट लागाएको, प्वांखले बनेको जास्तो देखिने टोपी लागाएको एउटा मान्छेले यो ल्याएको थियो | यो मान्छे झन्डै यस्तो देखिन्थ्यो कि मानौ; उसका पखेटा थिए |

"के उसले लौरो पनि बोकेको थियो ?" - पान्डोराले सोधी |

अँ, हो, उसले बोकेको थियो |

"मलाई यस बिषयमा भन,यो कस्तो देखिन्थ्यो ?" पान्डोराले इच्छुक भएर सोधी |

यो धेरै अनौठो देखिन्थ्यो | यो एउटा डन्डीमा दुईटा सर्प बेरिएको जस्तो देखिन्थ्यो | यो सुन्दर तरिकाले कुँदिएको थियो | सुरुमा त मलाई सर्पहरू जिउंदै छन् होला जस्तो लागेको थियो |

"हुनसक्छ उसो भए" - एपिमिथियसले जवाफ दियो | तर उसले मलाई त्यो बाकस नखोल्न भनेको छ | उसले नभनेसम्म त्यो बाकस खोल्ने अधिकार हामीलाई छैन | ऊ अर्को केही सब्द नै नोबोली घरबाट बाहिरिएको थियो | ऊ सडक भएर गयो | मर्करीले यो बाकस कतै अन्तै छोडेको भए पनि हुने थियो ! यो बाकस, यो बाकस, केही होइन तर बाकस...! यसको सबै भन्दा खराब पक्ष भनेको के थियो भने एपिमिथियस पनि यस बारेमा छक्क परिरहेको थियो |

एपिमिथियस गइसके पछि पान्डोरा उभिएर बाकसलाई हेरिरही |

ऊ किन मलाई सुन्दैन ? मलाई नै थाहा छैन कि किन हामी यो बाकसलाई खोल्न सक्दैनौ ? उसले भनी - मर्करीले पनि वास्ता गर्ने थिएन |

"नडरा पान्डोरा" बाकस खोलेर तँलाई कुनै चोट पुग्दैन | एपिमिथियस तिमी पनि नराम्रो नसोच ! पान्डोराले आफू एपिमिथियस भन्दा बिद्वान भएको ठानी |बाकस खोल र हेर, तिमीले केही सुन्दर कुराहरू पाउँछौ कि !

पन्डोरा केही नजिक गई | बाकस उचाल्न खोजी | यो धेरै गह्रौं थियो | उसले उचाल्ने नसक्ने किसिमको गह्रौं ! उसले भुईंबाट केही इन्च मात्र उचाली र यसलाई तलै खस्न दिई | उसले यसो गरिरहँदा बाकस भित्र केही सरेको आवाज सुनेको जस्तो उसलाई लग्यो |

त्यसपछि उसले सुनको डोरी देखी | बाकस ताल्चा मरेको नभएर यसलाई सुनको डोरीले वरिपरीबाट कसिएको थियो | उसले यसमा हेरी |

उसलाई यो गाँठो फुकाउन सक्छु भन्ने बिश्वास भएर आयो | कोसिस गर्दैमा के फरक पर्छ र ! यसलाई फुकाउँदैमा असर पर्छ जस्तो लाग्दैन | फेरी म यसलाई तत्कालै बाँध्न पनि त सकिहाल्छु | एपिमिथियस पनि यसको लागि मसँग रिसाउने छैन | फेरी मैले गाँठो फुकाउँदैमा बाकस खोल्नै पर्छ भन्ने पनि छैन |

यहीं क्षणमा एपिमिथियस घरमा प्रेबेश गर्यो | उसले पान्डोराले बाकस खोल्नै लागेको देख्यो | उसले कराएर पान्डोरालाई रोक्न सक्थ्यो तर उसले त्यसो गरेन |

पान्डोराले बाकसको बिर्को उठाई र भित्र तिर हेरी | बाकस भित्रबाट लोभ,घृणा,नैरश्यता,ईर्ष्या,डाहा,रोग र अरू यस्ता कयौं खाले समस्या एवं दु:ख झन्झट र तनावहरू उडेर बाहिरिए | ओ, मलाई गहिरो पीडा महसुस भयो - एपिमिथियस चिच्यायो | पान्डोराले बिर्को खस्न दिई | त्यसपछि उसलाई पनि केही गहिरो पीडाको बोध भयो | एपिमिथियस र पान्डोरा दुवै अत्यन्तै दु:खी थिए | यस अघि उनीहरूले यति दु:खको अनुभव कहिले गरेका थिएनन् |

यीं सम्पूर्ण नराम्रा खराब दु:खपूर्ण कुराहरू केही क्षणमा नै झ्यालबाट बाहिर उडेर गए र तीं मान्छेहरूलाई सदा सदाका लागि दु:ख दिने गरी सारा पृथ्वीभरी फैलिए | जुपिटरको योजना सफल भएको थियो |

"म फेरी बिर्को उठाऊँ ?"- पान्डोराले सोधी |

"ठीक छ उठाऊ,"- एपिमिथिएसले जवाफ दियो | अब एउटा समस्या बाहिर आएर कुनै ठूलो फरक पार्दैन |

यस पटक तीं दुबैले बिर्को उठाए | त्यसपछि त्यहाँबाट बाहिर एउटा सुन्दर मायालाग्दो "आसा" नाम गरेको बस्तु उडेर बाहिरियो |

"यीं सम्पूर्ण दु:ख अर्थात् तनावहरूलाई सान्त गर्नको लागि मलाई बाकसमा राखिएको थियो," उसले उनीहरूलाई भन्यो | जबसम्म म रहन्छु, यीं सम्पूर्ण दु:ख र तनाबहरू उति धेरै खराब लाग्ने छैनन् | हामीले अघि नै धेरै राम्रो महसुस गरिसक्यौं - एपिमिथियस ले जवाफ दियो | "आसा(होप) के सँधै तिमी हामीसँग रहन्छौ ?"

"म कहिले तिमीबाट टाढा रहने छैन," असाले जवाफ दियो | कहिले कहीं तिम्रो सोचाईमा म न भएको जस्तो लागेपनि तिमीले चाहने बितिक्कै म आईपुगेको हुनेछु | म हमेसा तिम्रो साथ रहने छु |

यधपी पान्डोराले दु:ख, झन्झट एवम् विभिन्न खाले (ट्र्बल) समस्याहरूलाई पृथ्वीमा आउन दिई तर यसको साथै मान्छेहरूसँग उनीहरूलाई दुखद परिस्थितीमा सहयोग पुर्याउनको लागि "आसा" पनि सँगसंगै छ | जहाँसम्म मान्छेहरूमा आसा जीवित रहन्छ, तिनीहरू सँधै दु:खी रहन सक्दैनन् |‎

"As long as people have hope,they can not always be unhappy". - From Pandora's Box (Greek and Roman Myths)

हार्दिक समबेदना

2011-11-08T10:55:00.000-08:00

यतिखेर भगवान पनि प्रश्न बनेर आउँछ
यतिखेर सत्य पनि प्रश्न बनेर आउँछ
केही हो जस्तो लाग्दैन
आफू पनि छु जस्तो लाग्दैन
आँसुहरु गङ्गा झैं बगाइदिन खोज्छन आफैलाई
यो वियोगको कठीन क्षणमा
सल्किएर आफू आफै भित्र
जति रोक्न खोजे पनि पग्लिएको मैन बत्ति झैँ
म अनुभव गर्न सक्छु शशी !

जिन्दगीमा-
जति मूल्यहरू स्थापना गर्न खोजेपनि
घट्दै गए जस्तो !
जति पर्खालहरू निर्माण गर्न खोजे पनि
भत्किदै गए जस्तो !
र जति गति मार्न खोजे पनि
खस्किंदै गए जस्तो !!!

आफैलाई छोप्दै आए जस्ता लाग्ने

निरर्थकताका काला बादलहरू....
अगाडि बढ्नै मन नलाग्ने
निस्सारताका अँध्यारा बाटाहरू....
यतिखेर ,यो दुखद क्षणमा
जीवनको अर्थ भएर आउन खोज्छन्
जीवनको सार भएर आउन खोज्छन्
जीवनको उपहार भएर आउन खोजछन् |

मृत्यु !
जीवनको एक अपरिहार्य सत्य !
जो जीवनलाई
सँधै असत्य बनाउन खोज्छ
र बाँचुन्जेल पनि अनेक भ्रम बोकेर
बाँच्नुपर्छ हामीले |
र बाँचुन्जेल पनि अनेक आतंक सहेर
बाँच्नुपर्छ हामीले |

यो दुखको क्षणमा
प्यारो भाइ शशी
म छु-
मेरो हार्दिक समबेदना छ |

प्रिय मित्र (भाइको रूपमा सम्बोधन हुँदै आएका) शशी यादबका पिताको हिजोमात्र भएको असामयिक निधनको यस दु:खद घडीमा मित्र शशी र सोकाकुल सम्पूर्ण परिवार प्रति हार्दिक समबेदना प्रकट गर्दछु | साथै स्वर्गीय आत्माको चीरकालीन शान्तीको लागि भगवानसँग प्रार्थना गर्दछु |http://www.facebook.com/shashirazz

बाजे! मान्छेहरू विलकूल फरक छन् अचेल !

2011-10-05T23:42:00.000-07:00

बाजे!
तपाईंको जमनामा
मान्छे मरेपछि स्वर्ग जान्थ्यो
मान्छे मरेपछि नर्क जान्थ्यो
अचेल,
मान्छे मरेपछि
मरेको मर् यै हुन्छ
कहीं जाँदैन |

बाजे!
अचेल,
यत्र तत्र सर्बत्र
मान्छे अलपत्र छ |

तपाईंको जमनामा
गान्धी गान्धी हुन्थ्यो
बुद्ध बुद्ध हुन्थ्यो
अचेल ,
मान्छेले आफ्नो बिरुद्दको
सानो अन्याय पनि सहन सक्दैन
छिनमै -
बुद्धले बन्दुक बोकिसकेको हुन्छ
गान्धीले ढुंगा टिपिसकेको हुन्छ
बाजे! मान्छेहरू
विलकूल फरक छन् अचेल !

बाजे!
नत बिचार एक छ
नत बाटो एक छ
अचेल
आफै भित्र पनि टुक्रिएर
मान्छे अनेक छ |

भित्र र बाहिर

2011-10-02T09:28:00.000-07:00

म बाहिरबाट घरमा आउँदा घरमा भएका मान्छेहरू ढोका बन्द गरेर पर्दा नखोली बसेका थिए | म ढोका खोलेर भित्र पसें, घर अँध्यारो थियो | मैले कराएँ- किन अँध्यारोमा बस्नु ? लाइट बालेर बस्दा हुन्थ्यो ! झ्यालको पर्दा खोलेको भए पनि हुन्थ्यो ! सबै अचम्म मानेर मलाई हेरिरहेका थिए | सायद उनीहरुलाई लागेको थियो - यतिको मनग्य उज्यालो छ र म बित्थामा कराइरहेको छु | मैले अझ थपें- बाहिर धेरै रमाईलो छ किन घर भित्र गुम्सिएर बस्नु ? ऊनिहरू निक्कै छक्क परिरहेका थिए | त्यहीं प्रकाश प्रयाप्त थियो उनीहरूका लागि | कति त्यहीं पढिरहेका थिए | कति त्यहीं भित्र खाइरहेका थिए | उनीहरूका लागि सामान्य लागेको कुरा मेरा लागि असामान्य लागेको थियो | म बाहिरबाट भित्र एक्कासी आउँदा मलाई भित्रको प्रकाश प्रयाप्त नभएको हुन सक्छ | मैले पर्दा खोलें - झ्यालबाट प्रकाश एक्कासी हुत्तिएर घरभरी फैलियो | देखें - सबैका आँखा तिर्मिराई रहेका थिए | एकछिन पछि उनीहरूका आँखा होसमा आईरहेका थिए | अघिसम्म मलाई छक्क परेर हेर्नेहरू झ्यालबाट बाहिर अचम्म मानेर हेरिरहेका थिए |

मलाई लाग्यो- 'यो त घरको कुरा भयो | मान्छे आफै भित्र,आफ्नै दुनियाँमा आफ्नै ज्ञान र दर्शनका आफ्ना निजी घर भित्र कति कति यसरी नै छिपेर बसेका होलान् | त्यहीं ज्ञान, दर्शन र दृष्टिकोणलाई अन्तिम ठानेर त्यहीं रमाईरहेका होलान्, त्यसै भित्र |' आफूले जानेको,बुझेको,ठानेको र भोगेकोलाई नै सर्वश्व मानेर त्यहीं घेरा भित्र गुम्सिएका मान्छेको मनको पर्दा खोलिदिन सके तीं दुनियाँका अरु सयौं सुन्दर बिचारदेखि अबस्य आकर्षित भएर आफूबाट बाहिर निस्कन्थे होला !

कानमा अनौठो आवाज आयो | यसो फर्किएर हेरें | कोही ढोकाको चुकुल बिस्तारै खोल्दै थियो | देखें - केटाकेटीहरू पनि झ्यामिएर ढोकातिर बढिरहेका थिए |

परिवर्तन

2011-09-29T11:15:00.000-07:00

एकाएक मनमा आयो

कति तिम्रो मात्र हेरचाह गर्नु !

र एक दिन मैले -

नितान्त मेरै लागि भनेर

चस्मा किने -

र आँखाको हेरचाह गरें

पायारिया झारें -

र दाँतको हेरचाह गरें

औषधी हालें -

र कानको हेरचाह गरें

दाह्री फालें -

र अनुहारको हेरचाह गरें |

एक जोर नयाँ सुट किनें

एक जोर नायाँ बुट किनें

र पुरानै शरीरमा

पुरै नयाँ

उभिएँ |

सँधै सँधै-

तिम्रो हेरचाह गर्दा

झर्किरहेने तिमी

मलाई देखेर आज

मुस्काई रहेकी देखें |

गजल

2011-08-21T00:35:00.000-07:00

दु:ख सबले भुली हाल्छन् पुग्दै गएपछि

बाचा बाचा जस्तै हुन्न फुक्दै गएपछि

निरन्तर आफ्नो यात्रा अघि बढ्नुपर्छ

कछुवाले पनि जित्छ रूक्दै गएपछि

सकेसम्म स्वाभिमान बचाएको राम्रो

जो सुकैले हेप्न सक्छ झुक्दै गएपछि

हुँदा मात्र हेर्छन् सबले भइरहेको जाती

सागर पनि भुलिदिन्छन् सुक्दै गएपछि

मनै असल मनै खराब मनै सबै भनौ भने

मन पनि त मर्छ फेरी दुख्दै गएपछि |

तिम्रो विचार विचार मात्र हो...

2011-07-04T14:20:00.000-07:00

तिम्रो विचार -
सडक सडकमा रङ्गाए पनि
ब्यानर ब्यानरमा झुण्ड्याए पनि
भित्ता भित्तामा पोते पनि
ठुल्ठुला अक्षरहरूमा
अनेक आकर्षक चित्रहरूमा
चौतर्फि टाँगे पनि
वास्तवमा -
"तिम्रो विचार
विचार मात्र हो "
यसो भन्नेहरू धेरै छन् |

कुनै दिन,
तिम्रो विचार सुनेर
बजेका तालीहरू
अलपत्र छन् सडकमा
कुनै दिन,
तिम्रो विचार सुनेर
मुस्काएका ओठहरू
कक्रक्क छन् सडकमा
तिम्रो जय जयकारमा
मान्छेले लाएका हर्षका नाराहरू
प्रतिध्वनी भएर प्रेत्यक मान्छेका कानमा
अस्पष्ट कोलाहल भएका छन्
अचेल,
औंल्याएर तिम्रो उच्च आसनलाई
मान्छेहरूले भन्ने गरेको सुन्छु -
वास्तवमा,
"तिम्रो विचार
विचार मात्र हो |"

मतलवी मन !

2011-06-09T09:09:00.000-07:00

तिम्रो इच्छा पत्रमा सही गरेर
यसै फरार भएको
यो मान्छेको मतलवी मन
फेरी तिमीलाई देखेर
हेर,
कति निर्धक्क छ !

सँधै उधारो बाँचेर अरुको जीवन
आफ्नो हरेक बर्ष उभार्नु
र जोगाएर राख्नु कतै सुरक्षित
यो के सम्भब छ ?
तर किन यस्तै
फेरी यस्तै
सपना पालिराहन्छ...
यो मान्छेको मतलवी मन !

दर्शन !

2011-01-23T21:36:00.000-08:00

मलाई थाहा थियो, सबलाई आफ्नै कुराहरू प्यारा हुन्छन् | मैले कुनै बाद,सिद्दान्त या दर्शनलाई अन्धो रूपमा समर्थन गरेर कहिल्यै ताली पड्काइन | जुलुसमा सामेल भइन, दंगामा समर्थन जनाइन | यो युगमा गान्धीबादी भएर बाँच्न सकिंदैन | बैयक्तिक स्वार्थको चरम चुलीमा चक्कर मारिरहेको भोगबादी सर्बसत्ताबादबाट स्वाचालित यस उत्तरआधुनिक विश्वमा इमान्दारिता बाजारमा पिठोको भाउमा पनि बिक्न सक्दैन भन्ने कुरा मैले कयौं पटक आफ्नै जीवन भोगाईबाट आर्जन गरेका कुराहरू मध्येमा पर्छ | तर यहीं कमजोरी हो, जो लिएर म बाँचेको छु | र यहीं कमजोरी जसले मलाई जीवनका हर क्षेत्रमा उर्जा प्रदान गरिरहन्छ | अति अहम् जीवनबादी मूल्यलाई पूजा गरेर आफ्नो छातीको चौडाई जति फैलाए पनि उतिकै मात्रामा खुम्चिंदै गएका मान्छेका साना भन्दा साना प्लास्टिकका जस्ता मुटुहरुको पनि मूल्य कहाँ नै पो उस्तो महँगो छ र ? यसै बिक्री भइरहन्छन् सानोतिनो मूल्यमा !

जीवन भोग्नु हो, आनन्द लिनु हो, अन्तिम थोपासम्म निचोरेर यसको स्वाट्ट बनाइदिनुमा जीवनको सार्थकता छ भन्ने मानसिकताबाट मात्र अभिप्रेरित भएर जीवन हुनुका अरू आधारभूत मूल्यहरूलाई नै बिर्षिनेहरू हुन् या जीवनलाई नचाहिँदो पूजा मात्र गरेर बाँच्नै बिर्षिनेहरू हुन्, सबैका आ-आफ्ना कमजोरीहरू छन् नै | 'दर्शन' तिमीलाई म प्रेम गर्छु तर म सम्पूर्ण तिमी भएर बाँच्न सक्दिन | खालि तिमीसँगै बाँच्न चाहान्छु | तिमीसँग तर्क गर्न, झगडा गर्न, सानोतिनो रिसइबी गर्न, मनमुटाब गर्न, तिमीसँग जिस्किन, ख्यालठट्टा गर्न, तिमीलाई आफ्नो बनाएर च्याप्प छातीमा टाँसिरहन, तिमीलाई जीवनको सिमान्ततासम्म यसै प्रेम गरिरहन मलाई गहिरो पागलपन भइरहन्छ, यद्यपी म कुनै दार्शनिक होइन | मलाई माफ गर दर्शन !

आँखिर मेरो सबभन्दा कठिन प्रश्नको सबभन्दा सरल उत्तर भनेको नै तिमी नै त हौ |

पछिपछि हिंडे पनि

2011-01-20T18:24:00.000-08:00

पछिपछि हिंडे पनि छाडिए झैं लाग्छ
छेउमै गई बसे पनि टाढिए झैं लाग्छ

पीर हो या पिरती यो यति गहिरो हुने
जति झिक्यो उति भित्र गाडिए झैं लाग्छ
++ ++
क्रमश :...................
नभएर हो कि कुन्नि थे र हराए
लेख्दा लेख्दै गजलका सेर हराए |

आदर्श

2011-01-16T09:33:00.000-08:00

यो आदर्श

मेरो कमजोर घर हो

यसलाई थाम्ने हुँदा

घरी निदाल भएको छु

घरी थाम भएको छु

र म घरी दलिन भएको छु |

आबास बिहीन नै सही

बरू त पाल टाँगेर नै बसौं

घरी घरी त चरैदेखि

भत्काई दिउँ झैं लाग्छ

यो घर |

यो आदर्श

मेरो बुढो लुते घोडा हो

यसमा चढेर होइन

यसलाई घचेटेर

यात्रा गर्नु पर्छ हरेक पल्ट

कहिले कहीं त लाग्छ

बिर्सिदिऊँ यो घोडा

र स्वतन्त्र पैदल निक्लिदिऊँ

मूल सडकमा |

केही काँचा मुक्तकहरू

2011-01-09T12:18:00.000-08:00

१.

चर्को बज्यो भने सङ्गीत पनि झर्को हुन्छ

अति गर्यो भने आफन्त पनि अर्को हुन्छ

नाता रगत मात्र होइन भावाना पनि हो

मन न हो पराय पनि छिन मै घरको हुन्छ |

२.

मुस्कानमा थोरै थोरै लाली भएको राम्रो

प्रेममा अलिअलि गाली भएको राम्रो

कति कुरा भरिएको राम्रो, पूर्ण भएको राम्रो

तर तिम्रो सिउँदो भने खाली भएको राम्रो |

३.

कतिले भने तिनीहरूको घर छैन

कतिले भने तिनीहरूको फ्युचर छैन

अचेल मुस्काई रहेका उनीहरुलाई सोध्छु

भन्छन अब त स्वदेसको कुनै भर छैन |

४.

बिचार गर्नु धेरै जसो मान्छे खराब छन्

बाहिर आसिर्बाद दिन्छन् भित्र सराप छन्

जोगिनु सँधै, जोगिनु नै पर्छ हरेक पल्ट

कसलाई के थाहा यात्रामा कहाँ कति धराप छन् |

शुभकामना !

2011-01-01T11:41:00.000-08:00

आज जनवरी १,२०११ को दिन हो | समय धेरै परिवर्तन भइसकेको छ | अर्थात् यसो भनौ समयको लामो अन्तरालमा मान्छेले धेरै परिवर्तन गरिसकेको छ | मान्छेले उसको सभ्यताको इतिहासमा एउटा ठूलो फड्को मारिसकेको छ, यद्यपी मान्छेमा उसको प्राकृतिक हिंस्रक स्वभाव अधावाधि कायमै किन नहोस | तुलनात्मक रूपमा मान्छे पहिलेको भन्दा धेरै मान्छेजस्तो बन्दै गएको छ अचेल! हुन त हामीमा सँधै हाम्रो गति प्रति असुन्तुष्टि छ र हुनु स्वाभाविक पनि हो | तै पनि इतिहासका हाम्रा पानाहरूमा हामीले धेरै ठाउँ हाम्रो हिंस्रक स्वभावलाई परित्याग गर्दै आएको भने पक्का हो | त्यसो त हामी धेरै सभ्य भैसकेका छौ आजभोलि | जुनसुकै जातिको सभ्यताको इतिहासमा हामीले यो सहज रूपमा देख्न सक्छौ|

आजबाट नेपालमा पर्यटकीय बर्षको सुरुवात भैसकेको छ | बाह्र बर्षपछि फेरी पनि विश्व समुदायलाई हामी हाम्रा कुराहरूप्रति आकर्षण दिलाएर लोभ्याउन खोज्दै छौ | हाम्रो पर्यटन उद्धोगको खातिर मात्र नभएर हाम्रा कला, संस्कृति र परम्पराहरू, हाम्रा प्राकृतिक सम्साधान अर्थात् सौन्दर्यहरू विश्वसामु परिचित गराउन पाउने यो एउटा सुनौलो अवसर पनि हो| बारम्बार मिडियाहरूले चर्चामा ल्याउने र हाम्रो टाउको दुखिरहने बुद्दको जन्म सम्बन्धि सवाललाई यस पर्यटकीय बर्षले कति हदसम्म डिफेन्स गर्ला त्यो त हेर्न बाँकी नै छ | तर सर्बथा बुद्ध र सगरमाथाको नाम मात्र बेचेर संसारको हरेक कुनामा बाँचिरहेका हामी नेपालीहरूले देसको अस्थिर राजनीतिक दुराबस्थाको सिकार स्वरूप हाम्रो सिर उचो राख्न पाएका छैनौ | आफ्नै देशभित्र हुने गरेका जातीय,संस्कृतिक,बर्गीय आदि दासत्वको सिकार भोग्ने, पुस्तौं पुस्ता नागरिकता गोजीमा बोकेर पनि परिचय गुमाएका लाखौ देशभक्त नेपालीका दुर्दसाका कुरा परै छोडौं,छिमेकी सक्ति सम्पन्न राष्ट्रको दासत्वबाट उम्कन नसकेको नेपालि राजनीतिले कहिले मुक्तिको सास फेर्ला कुन्नि ?

समयसँग सबै कुराको उत्तर हुन्छ भन्ने सुनेको छु,यस प्रस्नको पनि जरुर उत्तर होला नै! नयाँबर्ष सन् २०११ को सुरुवातको यस अबसरमा सम्पूर्ण देश विदेशमा रहनुहुने नेपालीप्रति हार्दिक शुभकामना छ !

जय नेपाल !

समयसँग जन्मदिनमा

2010-11-27T20:36:00.000-08:00

कुनै समय
म सानो थिएँ
कसैलाई कामै नलाग्ने थिएँ
तर म बेकामे थिइन |
समय,
यो कुरा तिमीलाई थाहा थियो
त्यसैले मेरी आमा
मलाई जतन गर्नुहुन्थ्यो
र तिमीले पनि मलाई
जतन गरिरह्यौ |
मेरो यो जन्मदिनमा
आज म
तिमीलाई सम्झिरहेछु |

प्यारो साथी,
तिमीले मलाई छोडेर नजानु
बरू ,
मेरो पनि तिमीले अरूको झैं
दाँत झार्नु
कपाल सेतो पार्नु
मलाई तिम्रो रुची अनुसार
असक्त बनाउनु या बिगार्नु
म माया गरिरहन्छु तिमीलाई अझै
मलाई पनि माया नमार्नु |

एक्लोपनाको हिसाब

2010-11-23T16:09:00.000-08:00

प्रिय,
तिमी मेरो रिसमा
रातभर आँगनमा ताराहरू बटुलेर
जूनसँग निहूँ खोजेर बस्छौ रे !
र
प्राय: अचेल तिमी
रातरात भर बार्दलीमा बसेर
मेरो रिसमा
मैले रोपेका बगैंचाका
गुलाबसँग झगडा गर्छौ रे !

र अस्ति मात्र
तिम्रो सिरानीले मलाई
चिट्ठी लेखेको थियो
मेरो सिरानीको नाममा |
भन्थ्यो ;-
प्राय: अचेल
ननिदाएर रातभर
झगडा गर्छौ रे निन्द्रासँग तिमी
बित्थाको !

प्रिय,
तिम्रा एकएक सूचनाहरू मसँग छन्
तिम्रा एकएक गडबडीहरू मसँग छन्
तिमीलाई जतिसुकै रिस उठे पनि
यो एक्लोपनाको हिसाब
तिमीले यसरी
नअसुलेको भए हुन्थ्यो !

चिया पसलबाट

2010-11-17T18:30:00.001-08:00

यो बाटो मान्छे आउँछन्

आइरहन्छन्

यहाँको चिया पसलमा

भीड यस्तै भइरहन्छ सँधै

यो बाटो मान्छे जान्छन्

गइरहन्छन्

यहाँको चिया पसलमा

भीड यस्तै भइरहन्छ सँधै |

चिया पसलको प्रवेशद्वारमा

मान्छेहरू हाँसिरहेका भेटिन्छन्

चिया पसलको निकासद्वारमा

मान्छेहरू रोइरहेका भेटिन्छन्

यहाँ जो आउँछन्

सबै जिज्ञासा बोकेर आउँछन्

र यहाँबाट जो जान्छन्

सबै रहस्या बोकेर जान्छन् |

प्रिय,

यो चिया पसलमा

म अलमल्ल घोत्लिरहेको छु...

र यतिखेर -

मेरो आँखामा

मेरो चियाको गिलास

एक चौथाई भन्दा तल घटेको छ |

बिना योजनाका क्षणहरूभित्र

2010-11-10T13:36:00.003-08:00

कुनै पनि कार्य गर्नु अघि योजना बनाउनु पर्छ भन्ने कुरा मलाई राम्ररी थाहा छ | तर यसरी योजना बनाउने क्रममा मैले कहिले पनि दीर्घकालीन योजना बनाएको सम्झना छैन | म अमेरिका प्रबासिएको पनि तीन बर्ष बितिसके छन् | बिना कुनै त्यस्तो महत्वपूर्ण योजना मेरा तीनबर्षहरू दैनिकीहरू मै बिते झैं लागिरहेछ | हुन त यहाँ आउनु मै पनि मेरो कुनै योजना नभएकाले यस्तो भएको हुन सक्छ | " उदेश्य के लिनु उडी छुनु चन्द्र एक " भन्ने भनाई अन्डर लाईन गरी गरी पढियो | अझै पनि धेरै राम्रो लाग्छ | तर अझसम्म जीवनमा न त उदेश्यले प्रवेश पायो न त कुनै योजना नै बनाइयो त्यसको खातिर | कहिले कहीं त आफूलाई साह्रै खेश्रा किसिमको जीवन बाँचिरहे झैँ लाग्छ |

साँच्चै भन्नु पर्दा अझसम्म कुनै खास उलेख्य योजनाले जीवनमा प्रवेश पाएन | तै पनि हरेक कुरा अझसम्म यसै हुँदै आए र तीनमा कुनै गुनासो पनि छैन | अब के गर्ने योजना छ त ? नेपाल जानुहुन्छ होला, के गर्ने योजना बनाउनु भएको छ ? जब जब यदाकदा यस्ता प्रश्न मप्रति जिज्ञासा राख्न खोज्ने शुभचिन्तकहरूबाट सुन्छु र आफूलाई उत्तर बिहीन पाउँछु, अनि मात्र आफ्नो कुनै त्यस्तो योजना नभएकोमा छट्पटी भएर आउँछ |

विश्वबिद्यालयमा अध्यान गरिरहँदा पनि मेरो भविष्यमा के बन्ने भन्ने कुरामा कुनै योजना थिएन जस्तो कि विश्वबिद्यालयको पनि कति योग्यता भएका कति बिद्यार्थी उत्पादन गर्ने भन्ने कुरामा कुनै योजना थिएन | बर्षेनी शिक्षामा करोडौको लगानी गरेर बेरोजगार जनसंख्या उत्पादन गरिरहेको मेरो विश्वबिद्यालयको एउटा बिक्न नसकेको गुणस्तरीय आलु हुनेवाला थिएँ म | हरेक बर्ष जेहन्दार छात्र भनेर पुरस्कृत गर्दै आएको मेरो विश्वबिध्यालयसंग मेरै भबिष्य सुरिक्षित छैन भन्ने कुरामा मलाई पक्का थियो | तै पनि बिजेता हुँदा भने अनौठो गर्ब हुने गर्थ्यो मनमनै | तर क्षण भरमै निरर्थकताले गाँजी हाल्थ्यो | मेरा सहपाठीहरूले मेरो सुन्दर भविष्यको परिकल्पना गरेका थिए भन्ने कुरामा कुनै संका थिएन | उनीहरूमा मप्रति भरोसा थियो तर मलाई आफूप्रति जति नै भरोसा भए पनि मेरो सुन्दर भविष्यप्रति कुनै भरोसा थिएन |

मेरो किसोर भावुक अबस्था दसबर्षे गृहयुद्दको बिभिषिकाबाट पिल्सिएको एउटा टुक्रा हो | यो द्वन्दकालले क-कसको जीवनको कुन-कुन पाटोलाई छोयो कुन्नि तर यसको प्रभाव भने कुनै न कुनै रुपमा रहँदो रहेछ |तै पनि बन्दुक बोकेर भूमिगत हुन सकिन | मैले आर्जन गरेको शिक्षामा मेरै पेटको सुरक्षा छैन भन्ने जान्दाजाँदै पनि थुप्रै पैसा बोकेर सहर पसेर प्राबिधिक शिक्षा ग्रहण गर्न पनि सकिन | किन भनेर नसोध्नु होला ८० % देसको जनसंख्याले तपाईंलाई राता आँखा पारेर हेर्न सक्छन् र त्यसको जवाफ फेरि मसँग बिल्कूल हुने छैन | बेलैमा घरजम गरेर खेतिपाती गरौ भन्ने आँट पनि आएन | जीवनलाई यथावत् छोडियो | यो बग्दै गयो ...| बिना योजना कसरी कसरी आज म यहाँ छु | र अब भने बिलकूल मैले योजना नबनाई हुँदैन भन्ने निस्कर्षमा पुगेको छु |

सुरु सुरुमा धेरै पहिले योजना बनाएको अलि अलि याद छ | योजना म भन्दा धेरै बडेमाका हुने गर्थे | "हर्रो नापाउँदो जाइफल धाउँदो " जस्ता लोकोक्ति कति सुन्न पाएयो पाएयो, त्यो समयमा | सौभाग्य भन्नु पर्छ मसँग यस्ता लोक साहित्यको राम्रो भण्डार छ | त्यतिखेरका मेरा कुराहरूलाई साँचो अर्थमा योजना नभएर सपना मात्र भन्न रुचाउछु | यसर्थ योजना कहीं पनि देख्दिन मेरो वरिपरि |

विश्वका अधिकांस मुलुकका नागरिकहरूले अमेरिकालाई "ल्याण्ड अफ अपरचुनिटि" , "ड्रिम ल्याण्ड" जस्ता पदावलीको संज्ञा दिए पनि मलाई अमेरिका ठिकैको लागेको छ | मलाई यहाँ हुनुमा कुनै गुनासो छैन न त उति ठूलो गर्व नै | यो औसत प्रबासी नेपालीहरूको धारणा हो भन्ने कुरामा दावा गर्छु | तर सबैले आफूलाई देखाएर कुरा गर्छन् भन्ने छैन र यो कुनै सफल जीवन बाँच्ने नीति अन्तर्गतको कुरा पनि होइन | साँचो अर्थमा मैले नेपालमा अमेरिकाको बारेमा सुनेका ७५% कुराहरू कुनै पनि मिलेनन्, पुस्तकमा पढेका बाहेक | सबैले अनुमानको भरमा हावादारी गफ दिंदा रहेछन् | र अमेरिकाबाट नेपाल जाने मान्छेले पनि धेरै सही सूचना लुकाएर आफूलाई प्रस्तुत गर्दा रहेछन् | र वहा ! वहा ! खाएर फिर्दा रहेछन् | यो कुरा धेरै केही समयपछि पत्ता लागेको थियो | मेरो अर्थ अमेरिकाको जीवन कठिन छ वा स्विर्कार्नै नसकिने मुस्किल छ भन्ने हैन | नेपालमा अरु कयौं बर्ष संघर्ष गर्दा पनि नपाईने जीवन पद्दति अमेरिकाको मुख्य आकर्षण हो | तर देश भनेको देश नै हो | आफ्नो मुलूक भनेको आफ्नो मुलूक नै हो | अमेरिकामा रहेका नेपालीहरूले सबैभन्दा बढी आत्मासन्तुष्टी लिने बिषय चाहीं नेपालको जटिल जनजीवनसँग यहाँको प्रबिधिमय गुणस्तरीय जीवनको तुलना नै हो | प्रबासै भए पनि कानुनी मुलूक प्रतिको भरोसा हो | हरेक व्यक्तिले आफू अपमानित भएर पनि कसैको सेवा गरिरहनु पर्ने सामन्ती अर्थतन्त्रको जटिलताबाट मुक्तिको अनुभव हो | यस्ता विभिन्न नेपालका विकर्षणका कारणले अमेरिका लोभलाग्दो बन्दै गएको छ |

देश बनाउने कुरा आफ्नो हैसियतको कुनै सीमाभित्र नपरेपछि आफू र आफ्नो परिवारको लागि थोरै समयको लागि भए पनि केही गरौ भन्ने भावनामा देश छोडेर प्रबासिनेहरूको संख्या पनि दिन प्रितिदिन बढ्दो छ | विकल्पको खोजीमा नागरिक कतातिर लाग्दै छ त्यो त थाहा छैन तर देश बनाउनै पर्दा पनि देशभित्रै बेरोजगार जनसंख्या हामीसंग कम छैन | यदि देश भन्नु भूगोल मात्र नभएर अन्यकुरा पनि हो भने विश्वको जुनसुकै कुनामा हरेक नेपाली आफू भित्र एउटा प्यारो नेपाल बोकेर ठम्ठम्ती हिंडिरहेको छ | देश भन्नु भाषा,संस्कृति, कला, साहित्य आदिकुरा पनि हो भने हरेक प्रबासी नेपालीले नेपालको आयतन विश्वको कुना कुनामा फैलाई रहेको छ | यो कुरा देशमै रहेर देशको राजनीति गर्ने बिदेसीबाट परिचालित स्वदेसी नेताहरूको दिमागमा कहिले घुस्ने हो कुन्नि ! महासय ! घाँटीमा अमेरिकाको नागरिता झुन्ड्याउनु यो रहर हो कि होइन आफै बुझ्नुहोस् तर छातीमा नेपालको सदाबाहर प्रेम छिपाएर , आफूभित्र एउटा प्यारो नेपाल बोकेर संसारको कुना कुनामा पेटको लागि भौतारिनु यो हामी प्रबासीहरूको रहर बिल्कूल हैन | हरेक नेपाली यसै भन्छ यहाँबाट |

कर्मको खोजीमा जहाँ जहाँ पुगे पनि, देश जुन गतिमा बगे पनि आफ्नो पनि नितान्त छुटै एउटा गति चाहिने रहेछ | यो अनुभव भइरहेको छ आज | म अहिले उदेश्यको खोजमा योजनाको निर्माण बारे सोचिरहेको छु... |

जिन्दगी यस्तै रहेछ !

2010-09-20T17:16:00.000-07:00

तिमीले धेरै कुरा सम्झिन लगायौ

बानी पार्यौ तिम्रो

र भन्यौ -

जिन्दगी यस्तै हो |

उदास उदास थिएँ म

निरास निरास थिएँ म

तिमी छरिदै थियौ मनभरी

तिमी भरिंदै थियौ आँखाभरी

तिमीलाई रोक्नु सम्भव नै थिएन

तिमी क्रमश: दिनबाट साँझ

र साँझबाट रात पर्दै थियौ |

मेरो मनमा केही थिएन तिम्रोलागि

मेरो अनुहारमा केही थिएन तिम्रोलागि

सिङ्गो शरीर, नमूना झैं लागिरहेथ्यो

बस्तुकलाको !

र अन्तमा:

तिमी धेरै पर पुगेपछि

तिमी मलाई नसुन्ने भएपछि

मैले पनि भने तिमीलाई

"जिन्दगी यस्तै रहेछ !"

व्यवहारमा यस्तो प्रसस्त पाउने गरेको छु

2010-09-01T00:30:00.000-07:00

कहिले कहिं त लाग्छ मसँग समय मात्र हैन, मन पनि नभएकै हो | मन हुनु हो भने हप्तामा एउटा न एउटा रचना त अबस्य प्रकाशित गर्न सकिन्थ्यो | तर फेरि आफूलाई बचाएर कुरा गर्ने आत्मारक्षा प्रणालीको सिद्दान्तले एकाएक आफूतिर खिचेर लैजान्छ र भन्ने गर्छु - अचेल म धेरै त ब्यस्त पनि छु |

मेरो कुरा सबैभन्दा राम्रो छ भन्ने थाहा पाउन पनि अरुका कुरा सुन्नै पर्ने हुन्छ | फेरि यस्तो यस्तो कारणले अरू खराब छन् त्यसैले म असल छु भन्ने मनोग्रन्थीबाट अभिप्रेरित मान्छेका लागि त झन् आवास्यक कुरा नै हो यो | एकदमै साधारण चलन चल्तीका मजस्ता मान्छेका लागि पनि अरुका कुरा सुन्ने बानीले एकदमै फाइदा गर्छ | कुनै मान्छेहरूको जमातमा तपाईं कहाँ उभिनु भएको छ ? बीचमा, छेउमा, या अगाडि वा पछाडि ? यो चाल पाउन पनि अरुलाई त नियाल्नै पर्ने हुन्छ |

आत्मासम्मानको कुरा गरिरहँदा तर्कको भूमिका लाई बिर्सन सकिँदो रहेनछ | तर्कले हमेसा करणको खोज गरिरहन्छ | कुनै दौडमा तपाईं अगाडि पर्नुभयो भने त कुरै खतम ! तर पछाडि नै परिहाल्नु भएछ भने पनि तपाईंसँग आफ्नो बाचाऊ गर्ने प्रसस्त कारणहरू हुन्छन् | यस्ता कारणहरू अरूलाई मात्र सुनाउन मिल्ने गरिका या आफूले पनि सुन्न मिल्ने गरिका दुवै खालका हुन सक्छन् | अरूलाई बाँचिरहेको देखाउनका लागि गरिने तर्कहरूमा प्रथम प्रकारका कारणहरू देखा पर्छन भने आफैले पनि बाँचेको आभास हुने खालको सन्तुष्टि मिल्ने तर्कहरूमा दोश्रा खाले कारणहरू आउने गर्छन् |

"त्यसको पनि त त्यस्तै छ नि ! त्यसको पनि खासै राम्रो छैन | उसको छोराले पनि खासै राम्रो गरेको त के भन्नु र ! हामीलाई त्यस्तो अवसर हुनु हो भने हामी त्यो भन्दा राम्रो गर्थ्यौ ! के कमाएको भन्नु, त्यो उमेरमा त हामी पनि केही न केही गर्छौ होला नि ! कसरी कमाउँछ त्यसले त्यति ? त्यो गफाडिका कुरामा बिश्वास नगर्नुहोस तपाईं ! म पनि सधैं प्रथम हुन्थे स्कूलमा ! दौडमा मलाई कसैले जित्दैन थ्यो | हाम्रो बंस; कूल पराम्परा सबैभन्दा ठूलो छ | त्यसको त थरै सुनेर दिक्क लाग्छ मलाई !!" ईर्ष्या गरेको भन्नुहोस् अर्थात् अरू अरूले आफूले गरेको भन्दा राम्रो गरेको कुराले उनीहरू माथि र आफू तलको स्थिति बोध भएर आफूलाई पनि विभिन्न कारणहरू देखाएर आफू पनि कमजोर नभएको चरितार्थ साबित गर्न खोजेको भन्नुहोस्, मैले ब्यबहारमा यस्तो प्रसस्त पाउने गरेको छु |

म नारीवादी हूँ भन्ने सूचना दिनुभन्दा पहिला नै उसले पुरुषको बिरोध गरिसकेको हुन्छ | यौनको बिषयमा हामी नेपालीहरूको खराब अबधारणा छ भनेर उसले भनिसके पछि तपाईंको धारणा चाहिं के छ त भनेर सोधिरहनु मैले उचित ठानिन | ह्विस्कीको बोतल बीचमै रोकेर उसले भन्यो - यो क्राउन रोयल क्यानाडामा हुँदा धेरै खाइयो | हुन त लन्डनमा पनि धेरै साथीहरू यहीं नै पिउँथे | एकचोटी तानेर टेबलमा गिलास राखिसकेपछि अरू थप्यो - मस्कोमा पहिलाचोटी जाँदा पेरिसमा बनेको भड्का थियो, अहिले मलाई नाम सम्झना छैन, मलाई हार्ड ड्रिंक्समा त्यो अति नै मन परेको थियो | पोहोर साल न्युयोर्कमा चाहीं साथीहरूले अति नै गरे ..| न्युयोर्कतिर त के टन्न खाएर रेलमा चढे भैहाल्छ, यहाँको जस्तो ड्राइभ गर्नु पर्दैन | तर मसँग त कार पनि थियो ..आदि आदि !! यो ड्यालास फोर्ट वोर्थको एक साँझ थियो | उसले नजानिँदो पारामा मान्छेहरूलाई आफूतिर केन्द्रित गर्दै थियो | क्यानाडा, रुस, लन्डन, अस्ट्रिया, स्विजरल्याण्ड, जपान, अमेरिका र अरू अरू विश्वका सक्ति सम्पन्न धनी मुलूकहरू सबैतिर घुमेको छु भन्ने कुराको सूचना ऊ यसरी नै गफको सिलिलामा अघि घुसाई हाल्थ्यो | तर सबै मान्छे असल श्रोता हुन्छन् भन्ने छैन | यसो हुँदा भने उसलाई बेलाबेला निक्कै मुस्किल परेको देखिन्थ्यो |

बेलुका साँझ अबेर घर फर्केपछि मेरो साथीले खाना खाँदाखादै अचानक भन्यो - त्यो मान्छे त्यस्तो धेरै ठाऊँ घुमेको जस्तो त लाग्दैन है मणिजी ! ऊ यस बिषयमा अघि धेरै समयदेखि सोचिरहेको रहेछ | म एकछिन नबोले पछि उसले अरू थप्यो - जे भन्नुहोस् अली चाहीं गफ लाएकै हो | मैले साथीको आसय बुझिसकेको हुनाले अरू केही बोल्नु उचित ठानिन र केवल अलिकति हासिदिएँ | मेरो एक हाँसोमा आफूले चाहेको सारा उत्तरको अनुमान लाएर साथी मख्ख थिए | त्यो रात अबेरसम्म साथीले मच्ची मच्ची यस बिषयमा कुरा गरेको सम्झन्छु ..|

मान्छेको अरूहरू भन्दा सर्बोत्तम हुने चाहना भनुहोस् या रवाफ देखाउन खोजेको भनुहोस् , ईर्ष्या भन्नुहोस् अर्थात् आत्मा सन्तुष्टिको खोज भन्नुहोस् , मैले ब्यबहारमा यस्तो प्रसस्त पाउने गरेको छु |

तिमी आउँदा

2010-08-19T20:27:00.000-07:00

प्रिय,
तिमी आउँदा
मलाई सम्झनु
नबिर्सिनु मलाई
मलाई लिएरै आउनु !

यहाँ पनि त म
तिमी सँगसँगै तिमीलाई
पर्खिरहेछु तिम्रो निम्ति
बर्षौदेखि !

प्रिय,
तिमी आउँदा
मैले मनपराएको
तिम्रो मुस्कान
हावामा नहराउनु
मैले मनपराएको
तिम्रो यौवन
बाटामा नखसाउनु
एक्लै आउँदा
दोबाटोमा बाटो भुलिन सक्छ
मलाई सम्झनु
नबिर्सिनु मलाई
मलाई लिएरै आउनु !

प्रिय,
यहाँ पनि त म
तिमी सँगसँगै तिमीलाई
पर्खिरहेछु तिम्रो निम्ति
बर्षौदेखि !

देशको खबर

2010-07-28T20:21:00.000-07:00

मान्छेहरूका पीडासँग रोएको छैन रे रानीपोखरी
मान्छेहरूका खुसीसँग हाँसेको छैन रे रानीपोखरी
विल्कुल शब्दविहीन, भावविहीन,आवाजविहीन !
सबका कुरा सुनिसकेर पनि मौन छ रे रानीपोखरी !!

हरेक पटक खिया परेको समय
फैलिरहेछ रे घन्टाघर भएर
गतिसून्य झैं छन् रे सडकहरू !
एक बिहानै
निलोतुथो जस्ता ओठहरू लिएर
बाटो बिर्सिएर स्कूलको
रेस्टुराँ र बार पसेका छन् रे स्कुले नानीहरू !

अचेल मन्दिरमा
देवता कम र मान्छेहरू बढी बस्छन् रे
र देवता नभएको बेला
मान्छेहरू जे पनि गर्छन रे !
भन्छन -
साह्रै होस् राख्नु पर्छ
भेटी चढाउँदा
देवतालाई ख्याल नगरे पनि हुन्छ
तर मान्छेलाई ख्याल राख्नु पर्छ !

खालि हल्ला मात्र गर्छ रे सिंहदरबार
साँझ बिहान
आफ्नै चुल्होमा
बल्नै मुस्किल छ रे मान्छेहरूलाई
अन्धोमात्र हैन
बिल्कूल बैह्रो भएको छ रे स्वयम्भू !
ल्याम्प बिनाको ल्याम्पपोष्ट झैँ
खालि ठिङ्ग छ रे बर्तमान !!

मान्छेहरूका पीडासँग रोएको छैन रे रानीपोखरी
मान्छेहरूका खुसीसँग हाँसेको छैन रे रानीपोखरी
घरी घरी त त्यो पुलिस हेडक्वाटरलाई झोक पनि चल्दो हो
सबका कुरा सुनिसकेर पनि मौन छ रे रानीपोखरी !!

समय बित्न त कति समय लाग्छ र ?

2010-07-19T00:59:00.000-07:00

भित्तामा यसो हेरें अझै जुन झुन्डिएकै रहेछ ! जुन उचालें र तलतिर हेरें | जुलाई आधा भन्दा बढ्ता भएको थियो | दाजु भन्दै हुनुहुन्थ्यो - यो जुन फाले पनि भयो अब | अब यसको के काम र ! किन चाहियो र यो जुन अब ? मैले दाजुलाई केही भन्न सकिन | बरु जुन फाल्ने कुराले मनमा कस्तो कस्तो लागिरह्यो |

आज हेरेको भित्तामा जुन झुन्डिएकै रहेछ ! दाजुतिर हेरें र भने - हैन जुन त झुन्डिएकै रहेछ त भित्तामा अझै ? दाजुले भन्नुभयो - झुन्डियोस न त्यसले के बिगार गरेको छ र ? दाजु MZ. ROBINSON को पुस्तकमा अल्झिएको एक साता बितिसकेको छ | उहाँ पुस्तकको आँखिरी पातातिर खेल्दै गरेको देखेर उहाँलाई सोधें - सिध्याउन लाग्नु भएछ त ? "हैन यो आफै सिद्धिन लाग्यो पढ्दा पढ्दै" दाजुले मतिर नहेरी जवाफ दिनुभयो |"लौ अचम्म पो भएछ त त्यसो भए त !" मैले यति भनि नसक्दै दाजु भन्दै हुनुहुन्थ्यो- कहिले कहीं यस्तै हुन्छ | आज दाजु धेरै रोमान्टिक हुनुभएको थियो किन हो कुन्नि !

अचेल पुस्तक पढ्ने शोख बढेको छ घरमा | म CHINES CINDERELLA को आधाउधितिर हिंडिरहेको छु | मलाई पुस्तक भित्रकी AN UNWANTED DAUGHTER ले बेलाबेला नराम्ररी बिरामी पार्न खोज्छे | यो धेरै राम्रो पुस्तक छ, पढ्नै पर्ने खालको छ भनेर मैले आफूले पढ्दै गरेको पुस्तकको बारेमा केही भनि नसकी दाजुले आफूले पढ्दै गरेको पुस्तकको बारेमा थालिहाल्नु हुन्थ्यो अघि नै | यस्तो अक्सर हुने गर्छ गफ गाफमा | म पनि त्यसै गर्छु | प्राय: धेरै मान्छे ब्यबहारमा यो रमाईलो भूल गर्छन् |

मेरो मन भने घरी घरी क्यालेण्डरमा ठोक्किरहन्थ्यो | नजानी नजानी अघि हेरेको हुन्थें क्यालेण्डरमा ! फालूँ कि राखूँ भइरहेको थियो मलाई त्यो जुनको पातो | एक्कासी उठेर च्यातें र त्यसलाई ट्र्यास गरें | यसपटक दाजु भन्दै हुनुहुन्थ्यो " हैन नफाल्नु पर्थ्यो ! " के हुन्थ्यो र त्यो रहँदा पनि ? मैले भने - किन चाहियो र यो जुनको पातो ! अब यसको के काम र ? दाजु यसपछि केही बोल्नुभएन | किन किन आफैलाई खल्लो लागिरह्यो धेरै बेर ! मैले भर्खर जुनलाई ट्र्यास गरेको छु | कस्तो कस्तो भएर आयो | मेरा बिगत बर्षहरूले एकै चोटी मलाई वोरिपरिबाट घेरा हाले झैं भैरह्यो धेरै बेरसम्म |

भित्तामा जुलाई झुन्डिरहेको थियो | यसको पनि अब त्यति धेरै समय थिएन | मनमा कुरा खेल्दै थिए | हेरें क्यालेन्डरको आकार घटिरहेको थियो | मलाई एक्कासी पछाडि पट्टितिर २०११ को क्यालेन्डर थप्न हतार भैरहेको थियो | यसो हेरें दाजु पढाईमा मग्न हुनुहुन्थ्यो | दाजुलाई यस बिषयमा केही भन्न मन लागेन |CHINES CINDERELLA लाई आफूतिर तानेर भने- समय धेरै बितिसकेछ ! दाजुले घडीतिर हेर्नुभयो |रातको १ बजेको थियो | म भन्दै थिएँ - म अमेरिका आएको पनि तीन बर्ष हुन आटेछ !

पुस्तकबाट आँखा नहटाई दाजु भन्दै हुनुहुन्थ्यो "समय बित्न त कति समय लाग्छ र ?”

महत्वकांक्षा,समय र तिमी

2010-07-14T11:52:00.000-07:00

एकदिन तिम्रो खुबै चर्चा भयो

मान्छेहरूले तिम्रो

हाँगाको कुरा गरे

पात ,काण्ड र जराको कुरा गरे

तिमीलाई प्रसंसा गर्नेहरूको

भीड नै जम्मा भयो टोल टोलमा

तिमी ढकमक्क फुलेको देखेर

मान्छेहरूले-

तिम्रो सौन्दर्यको कुरा गरे

तिम्रो बास्नाको कुरा गरे

र सबैले आ-आफ्नै पाराले

तिम्रो फलको अनुमान लगाए !

तर तिमीले

उपेक्षा गरेर धर्तीलाई

खालि आकासको कुरा गर्यौ

टेकेर यीं मान्छेका बस्तीलाई

खालि आकासको कुरा गर्यौ

एक दिन

समयले तिमीलाई बिर्सिएर गएछ

र एका एक

पहेलिएर आए तिम्रा पातहरू

खुकुलिएर आए तिम्रा जराहरू

रूपवती !

जुन दिन तिमी धर्ती हेर्दै थियौ

सारै चित्त दुखाएर

खालि मधुरा सम्झना बोकेर छातीमा

मान्छेहरू हिंडिसकेका थिए

तिम्रो बस्ति छोडेर !

बस् मुस्कुराऊ !

2010-07-12T12:09:00.000-07:00

प्रिय,

एक दिन

यीं सुन्य क्षणहरूसँग

हिसाब माग्नु छ जिन्दगीको !

यसरी मनपरी गर्न कहाँ मिल्छ ?

निसाफ माग्नु छ जिन्दगीको !

थाहा छ आँसुहरू प्रेमका मूल्य हुन्

तर मलाई

मूल्य होइन

प्रेम चाहिएको छ

बस् मुस्काराऊ एक पटक

तिम्रो एउटै प्रेरणा

मेरो जीवन भरका लागि काफि छ |

प्रिय,

यीं अनिदा रातहरू सँग

हिसाब माग्नु छ जिन्दगीको !

यसरी मनपरी गर्न कहाँ मिल्छ ?

निसाफ माग्नुछ जिन्दगीको !

प्रेम दिवसको सन्दर्भमा :-

2010-02-13T13:15:00.000-08:00

प्रेमको अर्थ व्यापक हुन्छ भन्ने कुरा थाहा हुँदा हुँदै पनि 'प्रेम' भन्ने बित्तिकै स्वाट्ट सबैको दिमागमा अनुभूत हुने बिषय भनेको स्त्री-पुरुषका बीचमा हुने प्रणय नै हो | यसलाई सबैभन्दा बढी शक्तिशाली प्रेमका रूपमा पनि लिन सक्नुहुन्छ तपाईं | यसो भएर पनि अरू प्रेमहरू प्रेमको विश्लेषणको क्रममा मात्र डोरिएर आएका होलान् | मुनामदन, लैनामज्नु, रोमियोजुलिएट जस्ता प्रशिद्द कृतिहरू पनि स्त्री-पुरुषकै वृत्तमा फन्को मारेको पाईन्छ | ताजमहल स्त्री-पुरुषकै प्रेमको पिण्ड हो | तपाईं सुन्दर नारी हुनुहुन्छ तर सोच्नुहोस् कि तपाईंको जीवनमा पुरुष कहीं पनि छैन | के तपाईंलाई लाग्छ कि तपाईंको जीवन साँच्चै नै सुन्दर छ ? यो प्रश्न पुरुषको हकमा पनि यसरी नै लागु हुन्छ |हरेकले यस्तो अबस्थामा आफ्नो जन्मप्रति नमीठो प्रश्न अनुभव गर्छ जीवनमा | साँच्चै नै मृत्युप्रतिको घृणा जीवनप्रतिको मोहको उपज मात्र हो | त्यसो त कतिपय बिपरित लिङ्गीहरू तपाईंको जीवनमा योजनाबद्दरूपमा बर्बादी लिएर पनि आउन सक्छन् | तर मैले यो अप्राकृतिक प्रणालीको बिषयमा कुरा गर्न चाहेको हैन | म नारी पुरुषका बीचमा हुने असली आकर्षण र प्रेमको बिषयमा केही भन्न खोजीरहेको छु, जो सम्पूर्ण प्रेममा सर्बोच्च स्थान ओगटेर बसेको हुन्छ र प्रेम भन्ने बित्तिकै हामी उसैको पहिला स्मरण गर्न पुग्छौं | प्रेम दिबसको छेऊ छाऊमा मानिसहरूले तिम्रो 'ग्रल फ्रेन्ड' छ अर्थात् तिम्रो 'ब्वाई फ्रेन्ड' छ भनेर सोधेको कारण पनि शायद यसैले होला | हुनत प्रेम बाबुछोरामा पनि हुन्छ, तर छोराको मायाको खातिर बाबुले खोलामा हामफालेको वा बाबुको मायाको खातिर छोरो पासो लागेको घटना निश्चय नै नौलो समाचार हुनजाला जस्तो कि प्रेमी प्रेमिकाको लागि यो नौलो बिषय होइन | मृत्यु कुनै पनि कुराको समाधान होइन | बाँच्नेहरूका लागि यसको असर निक्कै नै गहीरो हुन्छ | आख्यानहरूमा बगेका मृत्युका घटनाहरूले नै हामीलाई कति सिथिल बनाउँछन् कति !

कसरी बुझ्ने प्रेमलाई !

संसार भ्रमको मायाजाल रहेछ भनेर हाम्रा पुराणहरू हामीलाई सुनाउँछन् | भ्रम नै हो जस्तो लाग्छ धेरै जसो त ! तर यो भ्रम भित्र जीवनको यति मीठो आनन्दको पाटो कसरी छिपेको होला कुन्नि ! एउटा रमाइलो ड्रामा हेरे जस्तो हामी त अघि नै भुसुक्क भइसकेका हुन्छौं जिन्दगीदेखि, थाहा नपाइकनै | वाह ! प्रेम ! ...... आँखिर हो के यो ? यसको उत्तर न तपाईंसँग छ न मसँग | तर रमाईलो कुरा के छ भने प्रेम हामी दुवैसँग छ | उत्तर किन चाहियो र ?खुरु खुरु प्रेम गर्नुहोस् | तपाईं 'प्रेम आफै हुन्छ' भन्ने तर्क गर्न पल्किनु भएको छ भने यसलाई आफै हुन दिनुहोस् | नरोक्नुहोस् , नत्र तपाईं आफै रोकिनु होला | अनुशासासन सबै क्षेत्रमा लागु हुने बिषय हो र प्रेममा पनि यसलाई नभुल्नु होला |

कसैको कुरा नसुन्नुहोस् -

तपाईंले भन्नुहोला - कहिले कहीं हृदयले काम गरेन भने ?

यसका विकल्पहरू चाहीं परलोक मै प्रशस्त छन् भन्ने सुन्नमा पाइएकाले म यो पोस्टलाई लम्ब्यउन चाहन्न |

धराबासी भन्नुहुन्छ "हुँदै नभएकोलाई भएको मानेर त्यसलाई खोज्दा गलेको हो मान्छे|" थाक्नु भएको छ भने कुरै खतम | यसैलाई ओके गरेर आराम गर्नुहोला | नभए अझै खोजी गर्नुहोला | भेटाउनु भयो भने हामी मिलेर उहाँलाई मुखभरीको जवाफ दिनुपर्छ | तपाईंले एक्लै दिए पनि हुन्छ | हामी भनेर तपाईंको दु:खको जस मैले पनि लिन खोजेको हैन | मलाई त तपाईंको उत्तर भए पुगी गयो नि ! आँखिर प्रेम के हो ?? ?

प्रेम जे होस् मलाई मन पर्छ, तपाईंलाई जस्तै | मेरो तर्फबाट तपाईंलाई प्रेम दिबसको हार्दिक शुभकामना छ !!!

उन्मुक्तिको रहर

2010-02-08T20:20:00.001-08:00

यीं साँघुरा गल्लीहरू !

र यीं साँघुरा गल्लीहरू भन्दा

अझ साँघुरा

मान्छेका मनहरू !

झन् साँघुरो पार्न खोजिरहेछन्

चेप्ट्याउँदै लगेर मलाई |

म कराउँछु -

र यीं बहिरा पर्खालहरू

मेरो प्रत्येक आवाज

मलाई नै फिर्ता गरिदिन्छन् |

मेरा प्रत्येक सपनाहरू

आहारा गरेर साँझ बिहान

यो सहर

हरेक जसो मेरा यात्रामा

सँधै सँधै

एउटा भीड जम्मा गर्छ

एउटा कोलाहल जम्मा गर्छ

र भन्ने गर्छ कि

समयको गति

मेरो गति भन्दा

कयौं गुणा फरक छ |

गाउँ फर्कन पनि मन छैन

यहीं बसिरहन पनि मन छैन

यीं भीड भाड साँघुरा गल्लीहरूमा

भोलि बिहान यात्रा सुरू गर्नु पूर्व नै

मलाई राता रात

एउटा नयाँ सहरमा

सुटुक्क ..

प्रवेस गर्ने रहर छ |

यो कविता मैले केही बर्ष पहिले नै लेखेको थिएँ जति खेर म काठमाडौँ थिएँ | ठाक्कै त्यहीं कविता नभए पनि सम्झन खोजेको छु | अहिले लाग्छ , मान्छे यस्ता उस्ता कुराहरूबाट कहिले मुक्त होला र ? संसारको कुन कुनामा ?

2007/Aug.

बेला नै हो यो उनको

2010-01-24T18:40:00.000-08:00

बेला नै हो यो उनको शिर झुकाइन के भन्नु

गल्ति आफ्नै पनि हो दिल दुखाइन के भन्नु

सुनेको हुँ बुझ्नेलाई त इसारा नै काफी छ

मरेकै हुन् आँखाको चाल कुरा लुकाइन के भन्नु

लजाएकै हुन् अलिकति मुस्काएकै पनि हुन्

तरिका यहीं नै त हो प्यार छुपाइन के भन्नु

हुँदा सम्म उनी सामु कुराकेही नखोलेर

छुटिसकेपछि फेरी पसिना छुटाइन के भन्नु

अरे उनको त के कुरा रूपै काफी छ देख्नेलाई

जहाँ गयो उहीं मालामाल मौका चुकाइन के भन्नु

झोंक

2010-01-20T10:15:00.000-08:00

जति अठ्याउन खोजे पनि

फुस्किरहेछ निरन्तर

बालुवा जस्तो

समय,

जिन्दगीबाट

जिन्दगी ,

समयबाट |

एकचोटी

रोकेर समयलाई बीच सडकमा

तलैसम्म दबाइ दिऊँ झैं लाग्छ

यो एक्सलरेटर |

फरक सोच

2009-11-30T21:50:00.000-08:00

तिमी एकदिन सारै धनी भयौ

यति धनी कि

तिमी एकान्तमा बसेर प्राय :

हाम्रो बारेमा सोच्थ्यौ -

र भन्थ्यौ कि

मान्छेहरू किन गरीब भएका होलान् ?

हामी भन्थ्यौं -

तिमी जसरी धनी भयौ

त्यसरी नै गरीब भएका हैनौ हामीहरू !

तिमी बुझ्दैनथ्यौ हाम्रा कुरा

र भन्थ्यौ कि

यीं गरीबहरू कुरा बुझ्दैनन् |

तिमी एकदिन खुबै विद्वान भयौ

एक जत्था मान्छेहरूले

तिमीलाई अबीर दले

दोसल्ला ओढाए

माला पहिरयाए

तिम्रो नाममा मङ्गल धून बजाए

हाँसे, गाए, रमाए

र जोड जोडले ताली पड्काए |

त्यो क्षण

गजक्क परेर

तिमीले हाम्रो बारेमा सोच्यौ -

र भन्यौ कि

मान्छेहरू किन मुर्ख भएका होलान् ?

हामीले भन्यौ -

तिमी जसरी विद्वान भयौ

त्यसरी नै मुर्ख भएका हैनौ हामीहरू !

तिमीले बुझ्यौन हाम्रा कुरा

र भन्यौ कि

यीं मूर्खहरू कुरा बुझ्दैनन् |

बाँकी जिन्दगी प्रति

2009-11-28T16:08:00.000-08:00

ए मेरो बाँकी जिन्दगी !

ए मैले बाँच्नको लागि सुरक्षित मेरो समय !

आज

तँ किन चुपचाप छस् मसँग ?

भन् यो मेरो जन्म दिनमा

के के शुभकामनाहरू छन् तँसंग ?

म तेरै निम्ति भनेर

कति कति सम्झौताहरू बोकेर

हार्दिकताका साथ

तेरो सामु उभिएको छु

ए मेरो बाँकि जिन्दगी !

म तँसम्म आई पुगेको छु |

तँ किन बोल्दैनस मसँग ?

मेरो जन्म दिनमा

किन शुभकामनाहरू छैनन् तँसँग ?

तैंले जति रिसाए पनि

जीउनु त तैंले मसँग नै पर्छ

तँ भन्नु नै बाँकी म होस्

म भन्नु नै बाँकी तँ होस्

रिस गर्नु राम्रो कुरा होइन

यतासुन यो जन्मदिनमा

मिलेर सँग सँगै केक काटौं

घृणा गरेर कसले जित्छ र !

एक अर्कामा प्रेम साटौं |

समय र अर्थ

2009-11-18T13:08:00.000-08:00

समय,

मैले बाँचेर छोडेको

तेरो बगरमाथि

पटक पटक मर्दै बौरीए जस्ता

यीं विचारका पार्थिब शरीरहरू

यीं आस्थाका पार्थिब शरीरहरू

यीं विश्वासका पार्थिब शरीरहरू

तेरो सत्यको दुनियाँमा

भ्रमका मुर्कुट्टा भएर

भुते राँको बोकेर हिंडेका छन् |

अचेल,

सँधै एउटा

बायोटेक्नोलजीको बिद्यार्थी

निरुत्तर भएर

मेरो सामु उभिन्छ

र सुनाउँछ केवल

पाठ्यपुस्तक पढेर कण्ठस्थ

प्रस्नहरू...

भन्न त उसले भन्छ -

यीं उत्तरहरू हुन् उसका

निकट आउँदो परीक्षाका लागि !

मेरो परीक्षामा सँधै असफल ऊ

सुन्छु हरेक सेमिस्टारमा

'ए' ग्रेड ल्याएको छ |

समय मैले बाँचिरहेको

तेरो बगरमाथि

यो कक्रिँदो चीसोमा पनि हाँसिरहेका

यीं निशब्द पत्थरहरू

मलाई असिमित अर्थ दिइरहेछन् |

तिमी त आकाश भइसक्यौ !

2009-11-02T21:48:00.000-08:00

प्रिय,
अचेल म-
हमेसा अनुभूत गरिरहेछु
एउटा नीलो आकाश
एउटा शान्त आकाश
कहिले फिक्का हुन नजान्ने
एउटा गाढा गाढा बस्तु
फगत नीलो रङ्गका थाक थाक दृश्यहरू !

प्रिय,
त्यो आकाश
मन भन्दा परको आकाश
अनुमान भन्दा टाढाको आकाश
हेर्दा हेर्दै आँखाहरू नै गायब भए झैं लाग्ने
एउटा बिशाल भीमकाय आकाश !

तै पनि हेरिरहेछु निरन्तर
विश्वास गरेर भ्रमित चेतहरूमा
तर पोखिएकै छ त्यो बिम्ब अक्सर
माथि माथि क्षितिज भएर ...
घोप्टिएर हरदम आँखाहरूमा !!

प्रिय ,
तिमी त आकाश भइसक्यौ !

भन
कुन शिखरहरू फैलाएर
तिम्रो रेखांकन गरूँ
कुन क्षितिजहरू फैलाएर
तिम्रो सीमांकन गरूँ
कुन पहाडहरू उठाएर
भन -
कुन पहाडहरू उठाएर
तिमीलाई सिमाबद्द गरूँ
नितान्त निजी आफ्नै भूगोल भित्र !

कहिले घाम नलागेको
कहिले जून नपुगेको
फगत झरी बर्षातमा रुझेको
धर्तीको यो बाँझो गरामा
भूगोलको यो कालो क्यानभासमा
मलाई थाहा छ प्रिय,
तिमी निली टासिन सक्तिनौ !

उफ् !
तर यो बित्थाको रहर भइरहन्छ ..
भन, किन भइरहन्छ......

कि

जिन्दगीभर हेरेर बसिरहूँ
यो नीलो रङ्ग
जिन्दगीभर छोएर बसिरहूँ
यो नीलो रङ्ग
जिन्दगी भर खेलाएर बसिरहूँ
यो नीलो रङ्ग !

साँच्चि प्रिय ,
तिमी त आकाश भइसक्यौ !

मैले बाँचिरहेको यो धर्तीमा

2009-10-20T21:20:00.000-07:00

मैले बाँचिरहेको यो धर्तीमा

अचेल किन मान्छेहरू
जाल बुन्न ब्यस्त छन्
र किन चुपचाप छन् मकुराहरू
मान्छेहरूको बिरुद्दमा !

यो समय
मैले जाल बुन्न जानिन भने
परिवारले मलाई घर निकाला गर्ने छ
राष्ट्रले मलाई देश निकाला गर्नेछ
म विश्वका जुन जुन कुनामा पुगूँ
धर्तीले मलाई उपेक्षाले हेर्नेछ !

तर मलाई त आमा
जाल बुन्न पटक्क मन छैन |

कैले कहीं त लाग्छ -
एउटा नयाँ धर्ती
एउटा नयाँ सूर्य
एउटा छुट्टै ब्रह्माण्डले
मलाई न्यानो काखमा सुताउला
र प्यारले स्पर्श गर्ला
मेरा प्रतिक्रिया बिहीन
निशब्द ओठहरूमा
मधुरो चुम्बन गर्ला
मलाई हातमा समातेर उठाउला
र
मेरा पैतालाहरूका संघारमा
एउटा सुन्दर बाटो छोडिदेला !

तर यो के सम्भब छ आमा ?

तीन मुक्तक

2009-10-05T23:15:00.000-07:00

मन परेन

मलाई बज्यै त्यसरी सती गएको मन परेन
मलाई बाजे त्यसरी पति भएको मन परेन
हुन त परम्परामा सबैका कमजोरी हुन्छन नै
तर हाम्रोमा यसरी अति भएको मन परेन |

सुन्छु

अझै पनि देशको हालत खराब छ भन्ने सुन्छु
हो कि हैन कुन्नि सतिको सराप छ भन्ने सुन्छु
हुन त सँधै नयाँ नेपालको कुरा हुँदैछ भन्छन्
तर अहिले सम्मको रोडम्याप धराप छ भन्ने सुन्छु |

बिचार गरेर सुन्नु

यहाँ जसले जे पनि भन्छ कुरा बिचार गरेर सुन्नु
साउती मार्ने झन् खराब हुन्छ पुरा बिचार गरेर सुन्नु
यो ठाउँमा पुरुषमात्र बस्छन, महिला आउन निषेध छ
हरेक रात कसरी बज्छ चुरा बिचार गरेर सुन्नु !!

एउटा बिरानो मुलुक

2009-09-17T22:05:00.001-07:00

म कबितामा यीं सबै कुराहरू लेख्न सक्ने सामर्थ्य राख्दिन त्यसैले बिना शृंखला आज एउटा लामो गध्यमा अवरोह गर्दैछु | धेरै कुराहरू मनमा चित्त नबुझेजस्ता भएर बसेका छन् र लेखूँ लेखूँ भएर आएको छ एका एक मनभित्र |

मानब सभ्यता निरन्तर एउटा सम्मान जनक सह-अस्तित्वको खोजमा छ | उत्तरआधुनिक यस युगमा बहुलवादी चिन्तन ,सोच, एवम् धारणाबाट अभिप्रेरित हुँदै गएर मान्छेले अनेकता भित्र एकताको खोज गरिरहेको छ | पछिल्लो समयमा संचारको क्षेत्रमा भएको तिब्र प्रगतिले विश्वलाई एक सानो डबली जस्तो बनाउँदै लान खोजिरहेको छ | विश्व ध्रुबिकरणको प्रक्रियाले संसारका हरेक मुलुक र त्यहाँका हरेक बासिन्दा, जाति, भाषा, धर्म, संस्कृति, रीतिरिवाज र परम्परा आदिलाई एकसाथ समेटेर सम्बादमा उभ्याउँदै लगिरहिको छ | संसारका कुनै पनि मुलुकका मान्छेका पीडाहरूले एउटा सम्बेन्दनशील विश्वको कुनै पनि मान्छेको हृदयमा छुन्छ नै र मानब सभ्यताको कुनै पनि उपलब्धिले मनमा नजानिँदो हर्ष कुनै न कुनै रूपमा प्रकट हुन्छ नै | तर अर्काको टाउकामा टेकेर माथि पुग्ने हामीहरू, अर्कालाई हमेशा कमसल प्रमाणित गरेर आफू असल बन्न खोज्ने हामीहरू, निरन्तर म्युजिकल चेयर प्रतियोगिताको आयोजना र बिजेता घोषणामा हराई रहेका हामीहरू, हमेशा षडयन्त्रका नयाँ सूत्रको निमार्णमा तल्लिन छौं यसैलाई हामीले राजनीति बुझेका छौं ,हाम्रो विद्वता सम्झेका छौं |

विश्वको कुनै पनि धर्मले कसैलाई काट, मार, समातेर जिउंदै जलाइदेऊ, घरमा बम पड्काई देऊ, स्कूल जाँदैगरेको बच्चालाई अपहरण गरिदेऊ र मारिदेऊ अर्थात् तीनको हातमा बन्दुक थमाईदेऊ, लोग्नेलाई समातेर पाता कस र स्वास्नीलाई तिनकै सामु बलात्कार गरिदेऊ, मदिरा पेऊ, चरेस तान, मत्त भएर लडिरहू, चोर, खोस, डकैती गर, अपशब्द बोल, ग्याँस च्याम्बरहरूको निर्माण गर, लडाकु प्लेनहरू तयारीमा राख, नया सुरुंग युद्दको तयारी गर, लड, सबलाई मार, दुख देऊ या आफूपनि मर भनेर कहीं पनि भनेको रहेनछ | तर हामीलाई राजनीतिले जसरी हुन्छ सत्ता कब्जा गर र शक्ति हातमा लेऊ भनेर सिकाएको हुनाले बीच बीचमा हामी मानब इतिहासमा रक्ताम्य भइरह्यौं | मानवीय वैयक्तिक कमजोरीका हिंसात्मक भावहरूको सक्रियतामा, संस्कारको रुप धारण गर्दै गएका परम्परागत हिंसाहरूको प्रोत्साहनमा र सत्ता प्राप्तिको तिब्र महत्वाकांक्षी अहम्मा हामीले पटक पटक हिंसालाई निरन्तरता दिंदै आइरह्यौं | तर जति सुकै हिंसा गरे पनि कुतर्क गरेर मनोगत सन्तुष्टि लिने र दुनियालाई भ्रममा राख्न खोज्ने हाम्रा आफैले नबुझ्ने दर्शनहरू र आदर्शहरुले हामीलाई पत्थर बनाउँदै लगेको हामी आफैलाई कहिले थाहा हुने हो कुन्नि !

धर्ती एउटा सिंगो घर हो, मानवता सबभन्दा ठूलो धर्म हो, यहाँका सबै मान्छेहरू एक हौँ भन्ने बिशाल भावना के सुनेर मज्जा लिने एउटा आदर्श मात्र हो त ? कुनै एक देशको भौगोलिक सीमास्तम्भ भित्र पनि जातीयताका नाममा, भाषाका नाममा, धर्म संस्कृतिका नाममा, दलित र गैर दलितका नाममा, रंग या वर्णका नाममा, आदिबासी र भर्खरबासीका नाममा दोश्रो भौगोलिक कित्ता बाँडफाँड गरेर स्वत्तताको स्वप्निल मज्जा लिने दैनिकी हाम्रो देशमा चलिरहेको छ | भड़काऊ अतिबादी खराब राजनीति गर्नेहरूले अस्तित्व र पुनरुत्थानको नाममा आफ्नो राजनीतिक स्वार्थ पुरा गर्ने उदेश्यले उब्जाएको एउटा कलङ्क शिवाय यो केही पनि होइन | कसैसंग पनि यस्तो किसिमको सुनौलो भविष्य भएको भोलिको नेपालको सुन्दर नक्सा छैन र यो सम्भब छ जस्तो पनि लाग्दैन | यो संकुचित अबधारणाको बिजारोपण, कलहको सुरूवात, बदमास राजनीति गर्नेहरूको भाषणको चर्को आवाज मात्र हो | आभाव भए पछि तनाब उत्पन्न हुन्छ भन्छन | दिन दिन गरीब बन्दै गइरहेको देशमा राजनीति गर्नेहरूका लागि प्रसस्त कुराहरू छन् जो सपनाको रूपमा सोझा जनातालाई चोक चोकमा भेला गरेर सित्तैमा प्रशस्त बाँड्न सकियोस | र जनताहरू फेरी एकचोटी सपनाको खोजमा निस्किऊन र मरून | के यहीं एउटा विकल्प मात्रा बाँचिरहन्छ हामीसंग जहिले ?

पछिल्लो समयमा निक्कै चर्चामा उठेको विषय भाषा पनि हो | भाषा विचार अभिव्यक्तिको माध्यम मात्र हैन विचार विनिमयको साधन पनि हो | भाषाको आवास्यकता र जन्म पनि यहीं प्रक्रियाले नै भएको हो | भाषाभित्र कुनै पनि जाति वा समुहको इतिहाँस पनि छिपेर बसेको हुन्छ | उसको संस्कृति, स्वभाव, परम्परा, रीतिरिवाज, वेशभूषा, आदिपनि भाषाभित्र लुकेर बसेका हुन्छन | यसर्थ भाषा कुनै समूह वा जातिको पहिचान पनि हो | समूह समूह वा जाति जातिको अर्को एउटा संगठनात्मक सिङ्गो भूभाग स्वतन्त्ररूपमा देश भएर रहेको हुन्छ भने कुनै पनि जाति वा भाषा त्यो देशको पनि पहिचान हो | त्यसको सही सम्मान र बिकास कुनै पनि सचेत र अशल राष्ट्रबाट हुन्छ र त्यो हुनु पनि पर्छ | तर पछिल्लो समयमा भाषिक उत्थान र पुनरुत्थानका नाममा देखापरेका बेस्वादका नौटंकीहरूले यो भाषाको महत्वलाई बढाउने होइन बरू भाषिक विविधताको गर्विलो परम्पराप्रति पनि नकारात्मक सोच उब्जाउन खोजेको छ | भाषा केही हो बाट राजनीति सुरू गरेर भाषा केही होइन भन्ने मनोविज्ञान जनतामा भर्न खोजिरहेछन भाषामा राजनीति गर्नेहरू ! भाषिक स्वतन्त्रताको चर्को रूपले उदण्डतातिर पाईला राख्दै छ | भनिन्छ कुनै पनि स्वतन्त्रताले जब उदण्डताको रुप लिंदै जान्छ त्यो स्वतन्त्रताले कि त आफ्नो हुँदै भएको स्वतन्त्रता पनि गुमाउँछ कि त उदण्डताको नमीठो छाप बोकेर नै बाँचीरहन्छ | जसको प्रभाव अन्तत असल रहँदैन जो सम्झन लायक भएर रहिरहोस |

संसद भन्ने ठाउँ राष्ट्रिय समस्याका अनेक बिषयमा बहस गर्ने ठाउँ हो | भोलिको हरेक सुनौलो भविष्यको लागि कानुन र नीति निर्माण गर्ने ठाउँ हो | यहाँ विचार विनिमयको अत्यन्तै ठुलो हात रहन्छ | तर वर्तमानमा झैं हरेक सभासदले आफ्नो भाषा मात्र बोलेर विचार राख्ने हो भने यो विसङ्गतिले भरिएको नाट्यशाला बढ्ता र संसद भवन कम होला | यो अन्तराष्ट्रिय स्तर मै एउटा नपुंसक बहसालय होला | एउटा सभासदले संसदमा उसको मातृभाषा बोल्दैमा त्यो भाषाको उत्थान भै हाल्छ जस्तो मलाई चाहीं लाग्दैन, जरूर उसको राजनीतिक उत्थान चाहीं होला किनकि हामीकहाँ यस्ता कुराहरू बढी बिक्रि हुने चलन छ | उसले त सबैले बुझ्ने भाषामा आफ्ना समयस्या राखेर कानुन पो बनाउन सहयोग गर्नु पर्थ्यो त, ता कि जुन कानुनले ऊ लगायत तमाम पिछडिएका भाषा, जातजाति , संस्कृतिको उठान होस् र देशको पहिचान माथि उठोस |

जुन देशमा प्रशासनिक निकायको हरेक क्षेत्रमा पटक पटक राजनीतिक भागबण्डा भैरहन्छ , जहाँ तस्करहरूले राजनीतिक सहमतिका आधारमा मुक्त्त भएर आफ्नो धन्दा गरिरहन्छन, जहाँ हर प्रकारका गिरोहहरू निर्ढुक्क भएर बस्तितिर चहारी रहन्छन | जुन देशमा कानुन कम र फोहोरी राजनीति बढी लागु हुन्छ , जुन देशका जनतालाई आफ्नो अधिकारको लागि हिँसा नै नगरी हुँदैन भनेर सिकाइएको छ र जनताहरूले पनि त्यहीं मात्र राम्ररी बुझ्दै आएका छन् ,जहाँ छिन भर मै सत्य असत्य र असत्य सत्य हुन्छ ,त्यो देश ,मेरो देश जहाँ निहत्था जनताको आँसु निरन्तर बागमती भएर बगेको छ र विष्णुमतिको पानि जस्तो हमेशा ह्वास्स दुर्गन्ध बोकेर फैलिरहेको छ लाशमा उन्मत्त राजनीति ! किन किन आफ्नो देश आफैलाई ऐठन भैरहन्छ अचेल | कुनै दन्त्य कथाको एउटा बिरानो मुलुक लागिरहन्छ अचेल !

सूनको बाँसुरी

2009-09-15T20:37:00.000-07:00

कृष्ण अष्टमीको बेला लेखेको भए पनि समय परिस्थितिको कारण आज मात्र प्रकाशन गर्दैछु

कृष्ण,
मैले सुनेको
तिम्रो बाँसुरीको धून
सारै मीठो थियो रे !

तिमीले बाँसुरी फुकिहँरदा
गाईहरू घाँस चर्न बिर्सन्थे रे !
चराहरू चिरबिर गर्न बिर्सन्थे रे !
गोपिनीहरू गाउँमा कम
र जंगलमा बढ्ता हुन्थे रे !
जब फुकिरहन्थ्यौ तिमि बाँसुरी
पशु पशु हुँदैन थ्यो रे !
मान्छे मान्छे हुँदैन थ्यो रे !
सबै बग्थे रे !
बगिरहन्थे रे !
तिम्रो धूनको प्रबाह समातेर !
नदी जस्तो निरन्तर भएर !

साँची कृष्ण,
मैले सुनेको
तिमि त प्रेमको बाँसुरी फुक्थ्यौ रे !
तिमि त प्रेमको बाँसुरी फुक्थ्यौ रे !
कृष्ण,
तिमि त प्रेमको बाँसुरी फुक्थ्यौ रे !

युगौं भैसक्यो
तै पनि ..
तिमी भनेपछि हुरुक्क
यीं बस्तीका सारा महिलाहरू
भेंटे-
आज एका बिहानै
तिम्रो मन्दिर गइरहेको
र सोधें -
साँची कृष्ण केको बाँसुरी फुक्थे हँ ?
तिनीहरू एकै स्वरमा भन्दै थिए -
कि कृष्ण सूनको बाँसुरी फुक्थे !
कि कृष्ण सूनको बाँसुरी फुक्थे !
कि कृष्ण सूनको बाँसुरी फुक्थे !

यीं सूनको बाँसुरी सुन्नेहरूलाई
यीं सूनको बाँसुरी सुन्ने बानी परेकाहरूलाई
यीं सूनको बाँसुरीमा लठ्ठ भइरहनेहरूलाई
मलाई जवाफ फर्काउनै आएन
कि कृष्ण,
तिमी प्रेमको बाँसुरी फुक्थ्यौ !

साँची कृष्ण,
तिमी त प्रेमको बाँसुरी फुक्थ्यौ नि हैन ?
कि तिमी पनि
तिमी भनेपछि हुरुक्क -
यीं महिलाहरूले भनेको
एउटा सूनको बाँसुरी फुक्थ्यौ कृष्ण !

दुई जिन्दगी

2009-09-08T14:32:00.000-07:00

न्यानो मन !
न्यानो भेट !
न्यानो स्पर्श !
न्याना न्याना सम्झौताहरू !
खुल्ला आकाश र सुकिला दिनहरू !
अनन्त अनन्त फैलिएका
सुनौला सुनौला भविष्यहरू !
कहिले दिग्दारीले नभरिएका
झन् झन् सुन्दर यात्राहरू !
लाग्छ, जिन्दगी -
अन्त्यको कल्पनै नहुने
एउटा सुरुवातमा छ
हमेशा सुरुवातमा छ |

चिसो मन !
चिसो भेट !
चिसो स्पर्श !
चिसा चिसा सम्झौताहरू !
तुषाराले छपक्क ढाकेका भविष्यहरू !
ठिहीले कक्रक्क पारेका पाइतालाहरू !
अनेक बक्रमा फन्को मारेका यात्राहरू !
लाग्छ, जिन्दगी -
अकमक्क उभिएको छ
वा भासिंदै गइरहेको छ
निरन्तर त्यहींबाट |

यो मान्छेहरूको सपना हो

2009-08-06T12:47:00.000-07:00

यो मान्छेहरूको सपना हो
मान्छे यसलाई
मनभरी जतन गरेर पाल्छ, हुर्काउँछ
सबभन्दा लायकको,ठूलो बनाउँछ
र यसलाई हेरेर
हाँस्छ,हाँसिरहन्छ
यो अनौठो शक्ति केन्द्र हो मान्छेको
र यसैले गरेर कतिपटक
मान्छे बाँच्छ,बाँचिरहन्छ |

कहिले कहीं सपना
हेर्दा हेर्दै रङ्ग बिरङ्ग भएर फाट्छ
र हराउँछ नि शब्द दृश्यबाट
बिना सूचना, आँखाबाट
संधै हिंडेर आउँदो भैसकेका
आफ्नै जीवनका बाटाबाट |

तैपनि भरोसा ठानेर मान्छे
कयौं सपनाहरूको खेती गरिरहन्छ
मान्छे सपनाहरूमा बाँच्छ
बाँचिरहन्छ |

तर मान्छेहरूलाई थाहा नै त छैन
कि यो मान्छेहरूको सपना हो
तर मान्छेहरूलाई थाहा हुनु पनि त भएन
कि यो मान्छेहरूको सपना हो ||

कविता कविता भएपछि

2009-07-25T18:11:00.001-07:00

एकदिन कविता
सारै सस्तो
र लोक प्रिय भयो |

मान्छेहरूले
कविता मै जुलुस निकाले
कविता मै भाषण ठोके
कविता मै विज्ञ प्ति प्रकाशन गरे
कविता मै आक्रोस पोखे

एकदिन कविता
सारै सस्तो
र लोक प्रिय भयो |

मान्छेहरूले
कविता मै गाली दिए
कविता मै ताली दिए
कविता सडक सडक भयो
कविता बस्ती बस्ती भयो
यतिसम्म कि,
मान्छेहरूले -
कविता मै शुभकामना गाए
कविता मै रोए कराए
र कविता मै श्रद्दान्जली टक्र्याए |

पछि
अलि पछि पो थाहा भयो
यत्र तत्र सर्बत्र
कविता सबको भएछ
कविता कविता भएपछि
कविता कसैको भएनछ |

झोक चल्छ

2009-06-29T17:14:00.000-07:00

यहाँ ईश्वर बिनाको मन्दिरमा
आस्था बिनाको पुजारी
एकविहानै शङ्ख फुक्छ
समसाँझै बत्ति जलाउँछ
र हरेक दिन जसो
मान्छेहरूको भीड जम्मा गरिरहन्छ
मानौ कि ,
फेरी पनि एक पटक
बिक्रिमा छन् मानव इतिहासमा
स्वर्ग जाने टिकटहरू !

मलाई किन किन झोक चल्छ
यो मान्छेसँग

कसैले स्वतन्त्र छोडेका परेवाहरू
कसैले उड्दा उड्दै च्याप्प समातेको छ
र फेरी
नजिकैको पसलमा
विक्रिमा राखेको छ

आज मलाई किन किन झोक चल्छ
खालि झोक चल्छ

एकचोटी फेरि किनेर
कसैले नसमात्ने गरेर
कतै टाढा .....
उडाइदिऊँ कि लागेको छ
यी सारा परेवाहरू !

सोच

2009-06-24T17:49:00.000-07:00

एक दिन तिमीले
जीवन संग्रहालय हो भनेर भनिरहेको बेला
निहुँ खोज्न मन लागेर तिमीसँग
मैले भनेको थिएँ -
जिन्दगी आफैमा एउटा जंक यार्ड हो
कसैले फुर्सदमा टप्प टिपेर
आफूलाई चाहिएको मात्र
या बटुलेर साराका सारा
रित्तो बनाइ दिए पनि त हुने
मान्छे बिनाको बस्ती जस्तो !

र तिमीले रिसाएर भन्यौ -
राम्रो सोचे पो राम्रो हुन्छ
मैले भने -
यहाँ राम्रो सोचेर के हुन्छ !
मेरो मुख बन्द गरेर
कानैनेर आवाज कसेर
निरन्तर भनिरह्यौ तिमीले
राम्रो सोचे राम्रै हुन्छ
राम्रो सोचे राम्रै हुन्छ
राम्रो सोचे राम्रै हुन्छ

एक दिन सपनामा
तिमि र म...

तिमि उकालो चढिरहेकी थियौ
म ओरालो झरिरहेको थिएँ
फर्केर हेरें तिमीलाई माथितिर
देखें पसिना पसिना र भनें -
गाह्रो छ है उकालो चढ्न ?
र भन्यौ तिमीले -
त्यति गाह्रो छैन
जति गाह्रो हुन्छ ओरालो झर्न

तिमीले मलाई
यसरी झसङ्ग बनाइदियौ कि
मानौ एउटा ठूलै दुर्घटना पछि
भर्खर होस खुलेको छ मेरो

माटो

2009-06-06T23:28:00.000-07:00

अलिकती अँठ्याएर मुठ्ठीमा

वा सिलबन्दी गरेर खाममा

सिरानी बनाएर संधै

अर्थात् ताल्चा मारेर

सुरक्षित कागजात झैं

माटो,

कहिले पनि मैले

आफ्नो बनाउन सकिन

घरी घरी सुँघेर

अलिकती टीका लगाएर निधारमा

चित्र बनाएर कागतमा

रमाएर, खुसी भएर

च्याप्प टाँसेर छातीमा

माटो,

कहिले पनि मैले

आफ्नो बनाउन सकिन

मैले माटोका लागि -

धेरै पसिना बगाएँ

धेरै आँसु बगाएँ

धेरै रगत बगाएँ

माटो मेरो सबभन्दा ठूलो आस्था हो

माटो मेरो सबभन्दा ठूलो पूजा हो

माटो म हुँ या माटो मेरो सपना हो

मलाई यस्तो भइरहेको बेला

एका एक

नाराबाजी गरेर आक्रोशित मान्छेहरू

ढुङ्गा हानेर मेरो घर माथि

किन यसो भन्छन कि

माटो सार्बजनिक हो

wordpress बाट blogspot तर्फ केही सिर्जनाहरू

2009-05-19T00:17:00.000-07:00

http://mani99.wordpress.com/मेरो प्रथम ब्लग हो Blogspot मा केही सजिलो जस्तो भएकाले यता सर्नुपर्छ कि भन्ने ठानेर रचनाहरू यता पनि बसाईं सार्दै छु यहाँदेखि तलका सबै रचनाहरू मेरो अन्त्यहीन सुरुवातमा पाहिले नै प्रकाशित भई सकेका हुन् बाँकी नयाँ रचनाहरू नयाँ पोस्टमा प्रस्तुत गर्ने छु

धन्यबाद

गजल

नदीको भन कुन लहरमा छौ तिमी

गजलको भन कुन बहरमा छौ तिमी

म जानू कसरी, थाहा पाऊँ कसरी

गाऊँमा भन या सहरमा छौ तिमी

म थाकें भनेर नहिड़ने कति छन्

जीवनको भन कुन प्रहरमा छौ तिमी

अरे यो मधुमास, अरे यो रंगीन साँझ

सायद त्यो गुलाबको अधरमा छौ तिमी

फेरिन्छ यो मौसम, फेरिन्छ जिन्दगी

फेरिने भन कुन रहरमा छौ तिमी

यी प्रश्न हजार म गर्दछु किन खै

मेरा हर यी निर्दोष नजरमा छौ तिमी

गजल

2009-04-29T10:43:00.000-07:00

बैगुनी यो दुनियाँमा गुनको के कुरा
अँध्यारोमै रम्नेसंग जूनको के कुरा

गाउंदेखि सहरसम्म सबै बिरानी छ
लुटी खाने मात्र देक्छु कुनको के कुरा

आफन्तीले पनि यहाँ लखेटेर खेद्छ
आफ्नै शरीर आफ्नै नसा खुनको के कुरा

मानवता रीतिथिति संस्कृति केही छैन
सारंगीमा निदाएको धूनको के कुरा

मेरो बस्ती भीर पाखा सुनाखरी सून्य
पित्तल प्यारो ठान्छन् सबै सूनको के कुरा

गजल

2009-04-29T10:15:00.000-07:00

अनायसै टक्क रोकियो जिन्दगी
छचल्किई कतै पोखियो जिन्दगी

न कतै छ खुसी न कतै छ हाँसो
जली खागखाग भो की यो जिन्दगी

खालि रिक्त छाती खालि आँसु पीडाको
कतै सुन्य रात हो की यो जिन्दगी

संधै बांडनु मात्र रहेछ सित्तैमा
सयौ चोटी आफ्नै सोचियो जिन्दगी

न भन्न सक्छु न भन्छौ तिमीले
सुन चाँदी हो या मोटी हो जिंदगी

गजल

2009-04-29T10:12:00.000-07:00

संधै तिमी हिड्ने बाटो यता सारुं कसरी म
आफ्नै जस्तो लाग्ने तिमी आफ्नो पारुं कसरी म

कति चोटी भेट भयो केही भन्न सक्या छैन
मनको इच्छा मनै भित्र यसै मारूं कसरी म

तिमी आउंदा कति कति रहरहरु संगै आउंछन्
तिमी जान्छौ सबै जान्छन् आँसु झारूं कसरी म

समझनामा पनि तिम्रै याद मात्र आइदिन्छ
तिम्रो प्रीति ममा छैन भनी टारूं कसरी म

भनू भने आफ्नो कुरा तिमी रिसाई जाने हौ कि
म दुखेको कस्ले बुझ्छ एक्लै हारूँ कसरी म

गजल

2009-04-29T10:11:00.000-07:00

चाहिदिन्छु संधैभरी हित हजूरको
गाइबस्छु हर हमेसा गीत हजूरको

हाँसेको छू चुप चाप हारे पनि आफू
कामना छ उत्सबमय जीत हजूरको

आइरहन्छ याद संधै छोडि गए पनि
सम्झिहेर्छु कस्तो कस्तो प्रीत हजूरको

फेरि कतै एक पल्ट देखूँ देखूँ लाग्छ
जति पियो तर उस्तै धीत हजूरको

आँखिर जे जे भने पनि आभाव छ एकै
कि त त्यहीं पिरतीको कि त हजूरको

गजल

2009-04-29T10:10:00.000-07:00

मैले रोए मेरो पीडा गीत भन्छौ तिमी
मैले हारे तिम्रो जिद्दी जीत भन्छौ तिमी

संधै तिम्रो प्यार सम्झी जली रुंदा पनि
स्वर्थिले त आफ्नै हेर्छ हीत भन्छौ तिमी

यता रात हुंदा उता दिन खुल्छ रे तिम्रो
के हो ? भन्दा नियतीको रीत भन्छौ तिमी

आफै माया मारी जान्छौ आफै पराई बन्छौ
बुझ्नै कठिन निष्ठुरीको प्रीत भन्छौ तिमी

निषा ओढी उदाशी भै झोक्रिएर संधै
रात भर रात रुन्छ शीत भन्छौ तिमी

गजल

2009-04-29T10:08:00.000-07:00

कैलेकहीं त अफना कुरा बताउन गौरी
मलाई पनि एक दुई चोटी सताउन गौरी

संधैभरी हिस्सी मुहार लगाएर हेर्छौ
रिसाउंदा कस्ति हुन्छौ रिसाउन गौरी

निहूँ खोग्नु , घुर्क्याउनु , नाबोल्दिनु बरु
सहिरहने तिम्रो बानी घटाउन गौरी

भए भरको सबै दिनु भन्छौ एकै चोटी
अली अली गर्दै माया खटाउन गौरी

तिम्ले पनि बोले हुन्छ भने हुन्छ तिम्ले
खपिरहने तिम्रो बानी हटाउन गौरी

गजल

2009-04-29T10:07:00.000-07:00

डुब्नै लागेथ्यो घाम तिमी झुल्किदियौ
खसी सकेथे कान तिमी झुल्किदियौ

यो एक्लो जिन्दगी यो उदास जिन्दगी
सोच्थें बाँच्नु के काम तिमी झुल्किदियौ

संधै म निन्याउरो बेहोसी मै थिएँ
बढी गयो नि शान तिमी झुल्किदियौ

म के थिएँ तिमी मेरो एउटा थियौ
म हुनुको पाहिचान तिमी झुल्किदियौ

गजल

2009-04-29T10:04:00.000-07:00

आज तिमी अलि कमै लजाएको देखें
कोरीबाटी केश बढ़तै सजाएको देखें

संधै पनि बोल्दिनथ्यौ तर आज भने
इशारामै कतिकुरा बताएको देखें

घरी आयौ स्पर्श्मा घरी टाढा भाग्यौ
के के हुन्छ तिमी भित्र छ्टाएको देखें

छुट्ने बेला अगिअगि हाँसी हाँसी छुट्थ्यौ
के पीर पर्यो कुन्नी आँशु खासाएको देखें

कैले कहीं मैले रुंदा गाली गर्ने मान्छे
आज आफै रोई मलाई सताएको देखें

बसन्त र स्प्रिंग

2009-04-29T00:55:00.000-07:00

ए गोरी !
मेरो बसन्त
र तिम्रो स्प्रिंग मा केही फरक छैन
यसरी नै फुल्थे मेरोमा पनि फूलहरु
र यसरी नै खेलाई रहन्थी
गौरीले पनि गुलाबको पत्ता
जसरी खेलाईरहेछौ तिमी रोजका पत्ताहरू !

ऊ सोध्थी -
डाठ राम्रो कि पात राम्रो !
म भन्थें थुँगा राम्रो
र फेरि ऊ भन्थी
थुँगा के राम्रो !
तिम्रो जुँगा राम्रो
यसरी नै ख्याल हुन्थ्यो, ठट्टा हुन्थ्यो
मलाई लाग्छ -
मेरोमा बसन्त भइरहंदा
तिम्रोमा स्प्रिंग हुन्थयो |

रुखहरू यसरी नै पाउलिन्थे
हावा यसरी नै बहार बाँड़थ्यो
अकास यसरी नै धुम्मिने र खुल्ने गरिरहन्थ्यो
चराहरू यसरी नै फुरुंग भएर
उड़थे अकासमा
चउरहरु यसरी नै हरिया भएर ब्युझिन्थे
र गौरी यसरी नै भावुक हुन्थी बेला बेला
जसरी सेन्टिमेन्टल भइरहेकी छौ तिमी |

मलाई पक्का भइसक्यो गोरी !
मेरो बसन्त भनेको
तिम्रो spring हुनुपर्छ
र तिम्रो यो spring भनेको
मेरो बसन्त हुनुपर्छ |

रहर

2009-04-29T00:54:00.000-07:00

तिमी मेरो
एउटा भद्दा सपनी भइदियौ
र हुन सक्ला
म एउटा सपना हूँ तिम्रो यस्तै

आँखाले हेरेको मनले कहिले बुझेन
मनले बुझेको आँखाले कहिले हेरेन
आफै भित्र बिरोधाभाष बोकर
ओठहरू आदर्श बोलिरहे
सुन्नेहरूको क्याबात् कानमा सिउरिएर
मुर्ति झै टक्क भइरह्यो जिंदगी

कति भयो
न म उल्था हुन सकें तिमीमा
न तिमी अनुवाद हुन सक्यौ ममा

उफ् !
कस्तो गाह्रो लिपि यो जिन्दगीको !
संधै यो एब्स्ट्र्याक्ट छुर्पी चपाएर
प्रिय !
रूपान्तरण मै अल्झिरहेछौं हामीहरु !

बिक्रि गरेर पुराना इतिहासहरु
सौदा गर्ने रहर छ नयाँ जिन्दगीको
म
खरिद बिक्रिमा उती पक्का त छैन
तै पनि यसपाल
रहर खाली रहर हो भनेर
बस्न मन पनि छैन

पर्ख !
साईत नजुरे पनि
सुरुवात गर्नुपर्ने भएको छ नयाँ यात्राको
यो मौसम बेमौसम हो फूलहरुका लागि
तर
जोरजाम गर्नुपर्ने भएको छ मालाको

खबर

2009-04-29T00:53:00.000-07:00

म
भर्खर धितोमा राखेर धनिपुर्जा
ऋण मुक्त भएको छु
पार पाचुके गरेर फर्किएको छु अदालतबाट
र स्वतन्त्र भएको छु

प्यारो साथी
मेरो यो खुसीको मौका छोपेर
तिमीले आँसुको खेती नथाल्नु
उत्सब हो यो मेरो जिन्दगीको
तिमीले आगोमा घिऊ नहाल्नु

र कहिले पनि
कति दुख्यो बिरानी नसोध्नु
कति भिझ्यो सिरानी नसोध्नु
जबसम्म स्वतन्त्रता नै जान्दैनौ तिमी
के हो साँझ बिहानी नासोध्नु

शब्द र अर्थ

2009-04-29T00:44:00.000-07:00

जब शब्दहरूले
ध्वनि हुन मात्र जान्दछन्
र तीं असक्त बनिदिन्छन् अर्थका खातिर
र जब अर्थ
फगत दृश्यमा छरिन्छ
चित्रमा टागिन्छ
र त्यो ब्यक्त हुन सक्तैन शब्द भएर
त्यो त्यस्तै हुन्छ
फगत त्यस्तै हुन्छ
जस्तो कि -
तिमी छौ
र म छु

बाँच्नको लागि

2009-04-29T00:43:00.000-07:00

सनुमाया !
तिमी आफ्नो मुर्खतालाई महानता ठान
या मेरो स्वाभिमानलाई अभिमान ठान
तिमी कांडालाई फूल ठान
अर्थात तिमी फूललाई कांडा ठान
तिमी जतिसुकै अग्लो भएर हिंड ,
या म जतिसुकै पुड्के भैरहूँ
आँखिर तिमीले र मैले हिड़ने
जिन्दगीको मूल सडक उही हो
गल्ली,पेटी र कुइनेटो उही हो
बाटो बिराएर टक्क उभिने
दोबाटो या चौबाटो उही हो
थाकेर जिंदगीको घुम्तिमा
एउटा सानो टुक्रे चिया पसलमा
तिमीले र मैले खरिद गर्ने
फिक्का चिया काँचको गिलासमा
उही हो !

फगत बहाना फरक छ जिन्दगीको
अपबाद के नै पो छ र ?
तिम्रो र मेरो सगर उही हो
बगर उही हो

सस्तो माइलिज नापेर
दगुरेको छ पैतला चक्रहरुमा
थोपा थोपा आँसु जमेर
बसेको छ यो आँखाको नानीमा

उफ् !
मायाको एक अन्जुली सातू लिएर
तिमी जीवनको लेकाली गोरेटोमा
निसाहासँग के युद्द जितौली र !

बरु
सानुमाया !
तिम्रो मानेमा
यो मेरो मरुभूमिको ड्यास
अर्थात् मेरो मानेमा
यो बिसाल समुन्द्र
या प्रेमको असीम अकास
एउटा रंगमंच भैदिन सक्छ
बाँच्नको लागि

तिम्रो अन्तर्ध्वनि

2009-04-29T00:39:00.000-07:00

प्रिय,
निरन्तर एउटा छद्मभेष धारण गरेर
हर समय तिम्रो उपस्थित
एउटा कन्फ्युजन साट्न खोज्छ मसँग
एउटा गड़बडी गर्न खोज्छ मसँग
मेरो इमानदार ब्यबहार हर समयको
बेहिसाब गर्न खोज्छ मसँग

मलाई थाहा छ
तिम्रो उद्देश्य जे भए पनि
तिम्रो प्रस्तुती सारै सरल र इमानदार छ
र मलाई यो पनि थाहा छ
कि तिमीलाई अभिनय मन पर्छ

जस्तो कि -
तिमी भन्नत हाँसेर भन्छौ
सारै नम्र र मिजास भएर भन्छौ
सबभन्दा आफ्नो र अत्यावश्यक भएर भन्छौ
तिम्रा प्रसंसाका शब्दहरु नालायक पनि छैनन्
तर तिम्रो अन्तर्ध्वनि
बित्थाको बाँसुरी हो मेरो लागि
अरु केही नसुनेर सुनिरहनु पर्ने तिम्रो बाँसुरी
वा लट्ठ भैरहनु पर्ने तिम्रो धूनमा
मैले बैह्रो भएर सुनिदिनु पर्ने तिमीलाई
मैले अन्धो भएर हेरिदिनु पर्ने तिमीलाई
तिमीलाई खुसी पार्न
हमेसा हंसाई रहन तिमीलाई
मैले नाची दिनुपर्ने तिम्रो बांसुरीको धूनमा !

यसरी मैले तिमीलाई सुनिरहनुको के अर्थ छ ?
यसरी मैले तिमीलाई भेटिरहनुको के मूल्य छ ?
प्रिय ,
बिर्सिएर आफ्नो जिन्दगीको गति
ताल बेताल
मैले केबल नाचिरहनु छैन कुनै जोकर जस्तो
तिम्रो मतलबी धूनमा

हद

2009-04-26T09:51:00.000-07:00

प्राय :
आँसुका थोपा शिरानी लाएर
मस्त निदाएको छु जिन्दगी
र ब्युंझने बित्तिकै
हाँसिदिएको छु
दाँतभरी हरेकलाई एउटा चमत्कार

बोलिदिएको छु हरेकसँग इमानदार भएर
हर्दम डराएर
वा भनौ सुरक्षित हुन खोजेर
जिंदगीको दाँया बाँया नियालेर हिंड्ने गरेको छु
ह्वाईट लाइन र याल्लो लाइनका सीमाहरु
साइन बोर्डलाई ख्याल गरेर
पैतलामा गति मिलाएको छु
इन्टरसेक्शनका हरेक इशारामा
साबधान हुन खोजेको छु हरेक पल्ट
नबुझे पनि सबैकुरा
एउटा असल श्रोता भैदिएको छु धेरैको

तै पनि कहिले कहिं
नमीठो ऐठन परेको छ
चिसोले कक्रिएर ओठहरुमा
हाँसो फिक्का देखिने गरेको छ
सुन्नेहरु असल नभईदिंदा
वा सब्दहरू बदमास भै दिंदा
आफै पनि बदमास भइएको छ कति पल्ट !
र हिंड्दा हिंड्दै बिना संकेत
गति रोकिएको छ कति पल्ट !

धेरै होसी हुनु भनेको बेहोसी हुनु पो हो कि !
बाटो बाटो भनिरहनु लाटो हुनु पो हो कि !
धेरै असल बन्न खोज्नु कमसल हुनु पो हो कि !

परिचय

2009-04-26T09:50:00.000-07:00

मलाई अत्यन्तै माया गर्ने मेरी प्रेमिका
एक दिन मेरो बैंक ब्यालेंस घटेको चाल पाएपछि
अनायस मेरो सामु उपस्थित हुन्छे
र भन्छे -
” मिस्टर ! मैले तपाईंलाई चिने “

मलाई अत्यन्तै श्रद्धा गर्ने मेरो छोरो
बिहे गरेको बर्ष दिन नबित्त्तै
एका एक मेरो सामु उपस्थित हुन्छ
र भन्छ -
” बा ! मैले तपाईंलाई चिने ”

मलाई अत्यन्तै आदर गर्ने मेरो छात्र
जसको चिट हिजो मात्र मैले परीक्षामा खोसेको थिएँ
झोक्किएर मेरो सामु उपस्थित हुन्छ
र भन्छ -
” सर ! मैले तपाईंलाई चिने “

एक दिन
उनीहरू सबैले यसो भानिरहंदा …
मलाई पनि के लागेर आयो भने -
मैले भर्खरमात्र मेरी प्रेमिकालाई चिनेको छु
मैले भर्खर मात्र मेरो छोरालाई चिनेको छु
मैले भर्खर मात्र मेरो छात्रलाई चिनेको छु
अर्थात यसो भनौ -
मैले पनि उनीहरुलाई चिन्ने मौका पाएको छु

पात्र जस्तै..

2009-04-26T09:48:00.000-07:00

मार्थाहरू प्रेमको पक्षमा जिद्दी गरिरहुन्
प्रशान्तहरू अड्डी कसिरहुन् अहम्मा
अस्तित्वको नाममा ओइलिएर झरिरहुन् सकम्बरीहरू
आकर्षणको बाटो बिराएर
पश्च्तापमा जलिरहुन् सुयोगबीरहरु……
र सारा बैंस रातमा गुमाओस् पारीजातले
आंखिर संसार भ्रमको खेल मैदान नै त हो
आंखिर संसार भ्रमको रंगमंच नै त हो

हामी टुसाएर आतंक हुन्छौं परम्परामा
परम्परा बिलाएर आतंक हुन्छ हामीमा
एउटा निरन्तर युद्ध जारी छ सदियौंदेखि
न जितेका छौं हामीले
र न जित्न पाएको छ परम्पराले
हाम्रो संधै गुनासो परम्परासंग
र परम्पराको संधै गुनासो हामीसंग
एउटा बित्थाको कोकोहोलो निरन्तर बगिरहेको छ
र हामी भ्रमका किनारहरु आधार मानेर
प्रबाहामा सामेल छौं

सबैले बुझेको
तर आफैले बुझ्न नसकेको
सबैले जीत ठानेको
तर आफूले निरन्तर हारेको
कतै मार्था ! कतै प्रशान्त !
कतै सकम्बरी ! कतै सुयोगबीर !
कतै पारिजात !
कुनै कीर्तिका खातिर पात्र भईदिनु
र सम्बेग जन्माई दिनु हरेक पाठकमा
वा नाचिदिनु कतै थिएटरमा
अर्थात रोई दिनु छिनभर बेस्सरी
हांसी दिनु , जोक्कर भैदिनु
रिसाई दिनु , कसैसंग नाबोलिदिनु
पछुताउनु , आफैसंग झर्किदिनु
यसो भैदिनु , उसो भैदिनु
र कसै गरे पनि कता कता नामिलिदिनु
अर्थात नमिले झै लागिदिनु
फेरी कहिले टक्क मिले झै होइदिनु
र मन फुरुंग भईदिनु

एउटा भ्रमको खेल मैदान नै त हो जिन्दगी
एउटा भ्रमको रंगमंच नै त हो जिन्दगी

जीवन एक प्रबाहमा..

2009-04-26T09:47:00.000-07:00

लेखिसकेको मात्र होइन
लेख्नै नभ्याएको
वा लेखिसकेर त्यत्तिकै थान्किएको
अर्थात प्रूफ रिडिंगको प्रतिक्षामा कुरेको
वा भनौ,
अनन्त आगतले किचिएर
उठनै नसक्ने भएको
कुनै समयको अर्थात कालखन्डको
एउटा सानो जीवन
वा भनौ जीवनको एक अंश
उत्खनन होला यो
अर्थात पुनर्लेखन नै सही
म फेरि पनि लेख्दै छु
घिसारेर जीवनलाई कठालामा समातेर
या कुनै छेऊमा
आफूलाई सजिलो हुनेगरी
ख्यालै नगरी बटनको या टांकको
पछिल्तिरबाट सर्टको ढाडमा

त्यत्तिकै बांचिदिएको
हाँस्छन् कि अरु भनेर हाँसिदिएको
बोल्ने पनि थिइन
सब बैह्रा छन थाहा थियो
बोल्नै पो बिर्षने हूँ कि !
र बोलिदिएको
यो बिर्सिसकेको
तर सम्झन नछोडेको
एउटा कथा जीवनको
अर्थात कविता भयो यो
आज लेखिदिएको

तरंग अनेक सम्झना एक

2009-04-26T09:36:00.000-07:00

त्यो समुन्द्र थियो

त्यो बिशाल थियो

त्यो अनन्त थियो

आँखा भन्दा धेरै परपर…

कुनै सीमान्त नै नभए जस्तो

कुनै बिसौनी नै नभए जस्तो

खालि देखिने आँखामा नीलो मात्र

फगत कल्पनाका सीमारेखामा प्रतिबन्धित !

त्यो मेरो

प्रथम जम्काभेट थियो

मैले खालि हेरिरहें त्यसलाई

त्यो समुन्द्र थियो

किरमिर-किरमीर तरंगका अनन्त संक्रमणहरु

मानौ म थिएं प्रत्येक दोसांधामा उभिएको

टक्क रोकिएको , फर्किएको पछिल्तिर

वा छचल्किएको !

केबल हेरिरहें

नगरेर कसैसँग केही प्रश्न

शायद मैले बुझेको छु

वा बुझेर पनि नबुझेको छु

अर्थात

जसलाई सोधेपनि बुझ्नै नसक्ने भएको छू

म बिल्कुल लाटो भएको छु

घरी छालहरुमा हुत्तिएर माइलौ पर पुगेको हुन्छु

मानौं पुग्नुको कुनै उद्देश्य नै छैन

त्यत्तिकै हुत्तिएको मात्र !

घरी भासिएको हुन्छु पिंधतिर

निरन्तर छटपटी भैरहन्छ

मानौ भासिनुको कुनै मर्म छैन

त्यत्तिकै भासिएको मात्र !

असीम तरंग !

असीम छाल !

असीम गहिराई !

अनन्तताको एउटा टुक्रा !

खालि हेरिरहेको मैले…

एउटा अस्पस्ट बिम्ब !

शायद त्यो प्रशान्त थियो !

वा कोही थियो त्यो

त्यसलाई हेरिरहंदा

मेरो मन अशान्त थियो

नोवेम्बर 15 ,

california long beach visit 2007,nov 9

………………………………………………………………………..